İslam Hukuk Düşüncesinde Maslahatın Tespiti ve Naslara Takdîm Edilip Edilmeyeceğine Dair Bir İnceleme

Basit Öğe Kaydı
dc.authoridKoçinkağ, Mansur / 0000-0002-2589-945X
dc.contributor.authorKoçinkağ, Mansur
dc.date.accessioned2026-02-03T11:59:48Z
dc.date.available2026-02-03T11:59:48Z
dc.date.issued2025
dc.departmentÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
dc.description.abstractİslam hukuku, Müslümanların nas merkezli geliştirdiği bir hukuk sistemidir. Ancak sahâbe döneminden itibaren onun, makul ve rasyonel bir zemine oturması için yoğun çaba sarf edilmiş ve bu bağlamda kıyas, istihsân, maslahat-ı mürsele gibi pek çok yöntem geliştirilmiştir. Bu yöntemlerin işletilebilmesi için ahkâmın dayandığı illet, hikmet ve maslahatın tespit edilmesi ve onların ışığında akıl yürütülmesi gerekmektedir. Bununla irtibatlı şekilde ortaya çıkan maslahat teorisi, bazı araştırmacılar tarafından Müslümanların modern dönemde karşılaştığı sıkışmışlığın çıkış yolu kabul edilirken diğer bazı araştırmacılar tarafından şeriatı tahrip eden bir yöntem kabul edilmesi nedeniyle sert eleştirilere maruz kalmıştır. Bu çalışma, yeterince ele alınmadığı ve incelenmediği düşüncesinden hareketle maslahat teorisinin temel meselelerinden iki hususu ele alıp incelemeyi hedeflemektedir. Birinci alt başlıkta maslahatın neyle tespit edileceği ele alınacak ve bu hususta ulemânın farklı kanaatlerine temas edilecektir. İkinci alt başlıkta ise maslahatın naslarla çelişip çelişmeyeceği meselesi ve çelişmesi durumunda nasıl bir yöntemin takip edileceği üzerinde imali fikirde bulunulacaktır. Yaygın kanaate göre maslahat nasla tespit edilen bir husus olduğundan onunla çelişmesi düşünülemez. Fakat bazı İslam hukukçularına göre maslahat, dünyevî alanlarda naslarla değil toplum ve akıldan hareketle tespit edildiğinden onlarla çelişmesi teorik olarak mümkündür. Nitekim bu düşünceye sahip olan Necmeddîn et-Tûfî, maslahatı müstakil bir delil kabul edip onun nas ve icmâa takdîm edileceğini iddia etmektedir.
dc.description.abstractIslamic law is a system developed by Muslims based on revealed texts (nass). From the era of the Companions onwards, considerable effort was made to place it on a reasonable and rational footing, leading to the development of methods such as qiyas, istihsan, and maslaha mursala. The application of these methods requires identifying the `illa (effective cause), hikma (underlying wisdom), and maslaha (benefit) underlying legal rulings, and engaging in reasoning in light of them. Closely related to this is the theory of maslaha, which some modern scholars regard as a solution to the difficulties faced by Muslims in the contemporary period, while others severely criticize it as a means of undermining the Sharia. This study, motivated by the view that the subject remains insufficiently examined, addresses two key issues within the theory of maslaha. The first concerns the criteria by which maslaha is to be determined, engaging with the differing opinions of classical scholars. The second examines whether maslaha can conflict with nass, and, if so, how such a conflict should be resolved. According to the prevailing view, maslaha is established by nass, and thus a conflict is inconceivable. However, some jurists argue that in worldly matters, maslaha is determined not through nass but through societal needs and reason, making conflict theoretically possible. Notably, Najm al-Din al-Tufi advanced this position, treating maslaha as an independent legal source that could be given precedence over nass and consensus (ijma`).
dc.identifier.doi10.35415/sirnakifd.1732369
dc.identifier.issn2146-4901
dc.identifier.issn2667-6575
dc.identifier.issue38
dc.identifier.trdizinid1366203
dc.identifier.urihttps://doi.org/10.35415/sirnakifd.1732369
dc.identifier.urihttps://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/1366203
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12428/34424
dc.identifier.wosWOS:001641270300007
dc.identifier.wosqualityN/A
dc.indekslendigikaynakWeb of Science
dc.indekslendigikaynakTR-Dizin
dc.institutionauthorKoçinkağ, Mansur
dc.language.isotr
dc.publisherŞırnak Üniversitesi
dc.relation.ispartofŞırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi
dc.relation.publicationcategoryMakale - Uluslararası Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_WOS_20260130
dc.subjectİslam Hukuku
dc.subjectMakâsıd
dc.subjectMaslahat
dc.subjectHikmet
dc.subjectİllet
dc.subjectTûfî
dc.subjectIslamic Law
dc.subjectMaqasid
dc.subjectmaslaha
dc.subjectHikmah
dc.subject'Illah
dc.subjectal-Tufi
dc.titleİslam Hukuk Düşüncesinde Maslahatın Tespiti ve Naslara Takdîm Edilip Edilmeyeceğine Dair Bir İnceleme
dc.title.alternativeAn Analysis of the Determination of Maslaha in Islamic Legal Thought and Whether It Can Be Given Precedence Over the Textual Sources (Nusus)
dc.typeArticle

Dosyalar

Orijinal paket
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim
İsim:
Mansur Kocinkag_Makale.pdf
Boyut:
1.45 MB
Biçim:
Adobe Portable Document Format
İndir

Koleksiyon

WoS İndeksli Yayınlar Koleksiyonu
Temel İslam Bilimleri Bölümü Koleksiyonu
TR-Dizin İndeksli Yayınlar Koleksiyonu