Turkish Diplomatic Initiatives and Refugee Evacuation from Spain (1936-1937)

In the midst of the Spanish Civil War, diplomatic missions based in Madrid played a significant role in providing humanitarian assistance to those affected by the conflict. One of the prominent countries that accepted asylum seekers, who were predominantly individuals associated with right-wing political movements and perceived by Republican authorities as potential threats to the government, was Türkiye. As the intensity of the conflict in Madrid increased, the relocation of these asylum seekers to Türkiye became a pressing issue, leading to intensive diplomatic exchanges between Turkish and Spanish authorities. This study focuses on the evacuation of Spanish nationalists who sought refuge at the Turkish Embassy in Madrid due to wartime conditions. Remaining neutral throughout the Spanish Civil War, Türkiye provided support to those seeking protection. Detailed plans were developed for the transfer of Spanish nationals sheltered at the Turkish Embassy in Madrid to Türkiye, particularly under the leadership of Ambassador Tevfik Kâmil Koperler. Negotiations between Turkish and Spanish officials primarily focused on determining the criteria for individuals to be granted entry into Türkiye. Utilizing comprehensive diplomatic archives from both the Republic of Türkiye and the Kingdom of Spain, the study aims to shed light on an underexplored aspect of the Spanish Civil War and Turkish foreign policy history by analyzing the role and diplomatic maneuvers of the embassy during this process. In addition to the Spanish archives which were previously used to some extent in earlier studies regarding the situation of the Turkish embassy in Madrid during the Civil War, unused Turkish diplomatic documents are also included in the research, aiming to provide a fresh perspective on the topic and lay the groundwork for future academic studies in this field.

İspanya İç Savaşı sırasında Madrid'de bulunan diplomatik misyonlar, çatışmalardan etkilenenlere insani yardım sağlanmasında önemli bir rol üstlenmiştir. Bu süreçte, ağırlıklı çoğunluğu sağ kanat siyasi hareketlerle ilişkili kişilerden oluşan ve Cumhuriyetçi yetkililer tarafından hükûmete karşı potansiyel tehdit olarak görülen sığınmacıları kabul eden ülkeler arasında öne çıkanlardan biri de Türkiye olmuştur. Madrid'de çatışmaların şiddetlenmesiyle birlikte sığınmacıların Türkiye'ye taşınması gündeme gelmiş, bu durum Türk ve İspanyol makamları arasında yoğun bir diplomasi trafiğinin ortaya çıkmasını beraberinde getirmiştir. Bu çalışma, savaş koşulları nedeniyle Türkiye’nin Madrid Büyükelçiliği'ne sığınan İspanyol milliyetçilerinin tahliyesine odaklanmaktadır. İspanya İç Savaşı süresince tarafsız kalan Türkiye, korunma talebinde bulunanlara destek sağlamış; Madrid'deki Türk Büyükelçiliği’nde bulunan İspanyol vatandaşlarının Türkiye’ye nakli için, özellikle Büyükelçi Tevfik Kâmil Koperler’in öncülüğünde ayrıntılı planlamalar yapılmıştır. Türk ve İspanyol yetkilileri arasındaki müzakerelerde, büyük ölçüde, Türkiye’ye kabul edilecek kişilere dair ölçütlerin belirlenmesi üzerinde durulmuştur. Türkiye Cumhuriyeti ve İspanya Krallığı'na ait diplomatik arşivlerden kapsamlı bir şekilde faydalanan araştırma, Türk Büyükelçiliği’nin bu süreçteki rolünü ve diplomatik hamlelerini inceleyerek, İspanya İç Savaşı ve Türk dış politikası tarihinin daha önce pek ele alınmamış bir boyutuna ışık tutmayı amaçlamaktadır. İç Savaş sırasında Madrid’deki Türk elçiliğinin durumuna ilişkin önceki çalışmalarda belli ölçülerde yararlanılmış olan İspanyol arşivlerine ait belgelerle birlikte, şimdiye kadar kullanılmamış Türk diplomatik belgelerinin de araştırmaya dâhil edilmesi suretiyle, konuya yeni bir bakış açısı kazandırılmasının yanı sıra bu alanda yapılacak yeni akademik çalışmalara zemin hazırlanması da hedefler arasındadır.