1973 YILINDAN GÜNÜMÜZE ÇANAKKALE SAVAŞLARI GELİBOLU TARİHİ ALANI’NDA DEĞİŞEN KORUMA STATÜLERİNE İLİŞKİN GÖRÜŞLERİN ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

Bu çalışma; Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı’nda bulunan doğal, tarihi, arkeolojik ve askeri varlıkların korunmasına yönelik değişen koruma statülerine ilişkin ziyaretçi görüşlerini çeşitli değişkenler açısından incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırmanın modelini tarama (survey) yöntemi oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında ziyaretçilerin Tarihi Alanda uygulanan koruma statülerine yönelik bilgi, görüş ve farkındalık düzeylerini belirlemek amacıyla nicel araştırma yöntemlerinden anket uygulanmıştır. Araştırma evrenini Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı’nı ziyaret eden yerli ziyaretçiler oluşturmaktadır. Yılda yaklaşık bir milyon ziyaretçi çeken Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanını ziyaret eden 400 ziyaretçinin araştırmanın örneklemini oluşturması uygun bulunmuştur. Tarihi Alana gelen ziyaretçi örnekleminin belirlenmesinde, basit rastlantısal (olasılıklı) örnekleme yönteminden yararlanılmıştır. Anketler, 2023 yılı yaz aylarında gerçekleştirilmiştir. Anket çalışması ziyaretçilerle yüz yüze görüşülerek yapılmıştır. Yapılan anketlerden elde edilen verilere göre ziyaretçilerin Tarihi Alanda uygulanan koruma statülerine yönelik farkındalık düzeylerinin 3,67 ortalamaya sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu düzey; “Yüksek” bir seviyedir. Bu sonuç aynı zamanda Tarihi Alanda uygulanan koruma statülerine yönelik ziyaretçilerin bilgi, görüş ve farkındalık düzeylerinin yeterli seviyede olduğunu göstermektedir. Aynı zamanda ziyaretçiler, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı yeni koruma statüsünün Milli Park olduğu döneme nazaran Tarihi Alanın sorunlarının çözümünü hızlandırdığı, bütçe, ekipman ve personel bakımından daha fazla imkana kavuşmasına imkân tanıdığı yönündeki maddelere de olumlu yanıtlar vermişlerdir. Bu durum ziyaretçilerin Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı’nda bulunan doğal, tarihi, arkeolojik ve askeri varlıkların korunmasına ilişkin görüş ve farkındalıklarının yeterli olduğu ve yeni koruma statüsünün neticelerinden memnun kaldıkları sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte Tarihi Alana yönelik yasal düzenlemeler ve kanunların bilinip bilinmemesi ile ilgili maddelere ziyaretçiler “orta” seviyede olumlu cevaplar vermişlerdir. Bu durum ziyaretçilerin yasal düzenlemeler hakkında yeterli bilgiye sahip olmadıklarını ortaya koymuştur

This study aims to examine the views of visitors regarding the changing conservation status to protect of natural, historical, archaeological and military assets in the Gallipoli Historical Site of Dardanelles Wars in terms of various variables. The model of the study is the survey method. Within the scope of the study, for the purpose of determine knowledge, view and the levels of awareness of the visitors towards conservation status in the historical site, questionnaire was applied with quantitative research methods. The research population consist of local visitors visiting the Gallipoli Historical Site of the Dardanelles Wars. It was approved to constitute the sample of the study by 400 visitors who visited the Gallipoli Historical Site of the Dardanelles Wars which attracts approximately one million visitors in a year. In determining the sample of visitors who visited the historical site, simple random (probabilistic) sampling method was used. The questionnaries were conducted in the summer of 2023. The questionnaire study was conducted by face-to-face interviews with the visitors. According to the data obtained from conducted questionnaries, it was determined that the level of awareness of the visitors about the conservation status applied in the historical site had an average of 3.67. This level is a “high” level. This result also shows that the level of knowledge, view and awareness of the visitors regarding the conservation status applied in the historical site is at a sufficient level. At the same time, the visitors reply in the affirmative to the subjects about the new conservation status of the Gallipoli Historical Site of the Dardanelles Wars accelerated the solution of the problems of the historical site compared to the period when it was a National Park and allowed it to have more opportunities in terms of budget, equipment and staff. In this case, it was concluded that the visitors’ views and awareness towards of the protection of natural, historical, archaeological and military assets in the Gallipoli Historical Site of the Dardanelles Wars were sufficient and that they were satisfied with the results of the new conservation status. However, visitors reply in the affirmative at “moderate” level to the subjects related to legal regulations and whether the laws are known or not. This situation revealed that the visitors didn’t have enough information about legal regulations.