Türk Saanen keçi işletme koşullarının farklı laktasyon evrelerinde süt bileşimi ve kefir kalitesi üzerine etkisi

Tarımsal üretim potansiyelinin yüksek olduğu Çanakkale bölgesinde, Türk Saanen keçilerinin bulunduğu 16 çiftlikte gerçekleştirilen bu araştırmanın amacı, işletme ziyaretleri yoluyla barınak koşulları, hayvan ve refahı, besleme koşulları, sağlık koruma uygulamaları, süt ve sağım hijyenine ilişkin kriterleri değerlendirerek farklı laktasyon evrelerinde elde edilen sütlerin ve son ürün olarak kefirin bileşenleri üzerindeki etkisini belirlemektir. İşletmelerin değerlendirilmesinde genel olarak yukarıda belirtilen başlıkların genel etkisi değerlendirilerek gruplamalar hiyerarşik kümeleme analizi kullanılarak yapılmıştır. Gruplar arasındaki farklılıkların süt ve son ürün üzerindeki etkisi belirlenmiştir. Çalışmanın bulgularına göre farklı laktasyon evrelerinde süt bileşenlerinde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Farklı laktasyon evrelerinde, süt yağı (<0,0001), laktoz (0,0016) ve toplam kuru madde (<0,0001) içerikleri arasındaki farklar istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Süt proteini üzerinde barınak koşullarının (P=0,0152), laktoz üzerinde sağlık koruma uygulamalarının (P=0,0533), yağsız kuru madde üzerinde süt ve sağım hijyeninin etkisi olduğu tespit edilmiştir (P=0,0270). Ayrıca, bu sütlerden üretilen kefir örneklerinde kefir yağı (<0,0001), toplam kuru madde (<0,0001) ve toplam asitlik (0,0322) içerikleri arasında da istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Kefirin toplam asitlik düzeyi açısından barınak koşullarının etkisi olduğu gözlenmiştir (P=0,0072). Tüketici tadım testleri bakımından panellere katılanların özellikle laktasyonun orta evresinde toplanan sütlerden üretilen kefirlerin görünüş, kıvam, tat ve koku özellikleri bakımından en düşük puanlar verilmiştir. İşletmelerin mevcut durumunu ortaya koymak ve süt bileşenlerindeki değişimleri anlamak açısından önemli veriler sunan çalışmada, bölgedeki hayvancılık uygulamalarının geliştirilmesine yönelik önerilere temel oluşturabilir. İşletmedeki koşullar hayvanların verimliliği kadar elde edilen ürünlerin kalitesini de etkilemektedir. Bundan sonra yapılacak çalışmalarda, örneklem büyüklüğünün artırılması ve koşulların değerlendirilmesine temel oluşturacak farklı soruların kullanılmasıyla açıklayıcılığın artırılabileceği düşünülmektedir.

This study, conducted in 16 farms with Turkish Saanen goats in Çanakkale, evaluated the impact of housing conditions, animal welfare, feeding practices, health protection measures, and milking hygiene on milk components at different lactation stages and kefir as a final product. Enterprise conditions were assessed through visits, and hierarchical clustering analysis was used to group farms and analyze their differences. Significant differences in milk components were observed across lactation stages. Milk fat (<0.0001), lactose (0.0016), and total dry matter (<0.0001) showed statistical significance. Housing conditions affected milk protein (P=0.0152), health practices influenced lactose (P=0.0533), and milking hygiene impacted non-fat dry matter (P=0.0270). Kefir samples displayed statistical differences in fat (<0.0001), total dry matter (<0.0001), and total acidity (0.0322). Shelter conditions notably affected kefir acidity (P=0.0072). In consumer taste tests, kefir from middle lactation stages received the lowest scores in appearance, consistency, taste, and odor. The study emphasizes the influence of farm conditions not only on animal productivity but also on the quality of dairy products like milk and kefir. Findings offer valuable insights for improving husbandry practices and product standards in the region. Future research should aim to increase sample size and use diverse questions to better evaluate conditions and their impacts on product quality. This could lead to a deeper understanding of the relationship between farm management and dairy outcomes.