Algol türü örten çift sistemlerin evrimsel modellemesi

Zonklayan bileşenli Algol türü sistemler zonklayan bileşen ile yıldız iç yapılarının incelenmesine, kütle aktarımının zonklayan bileşen üzerine etkilerinin araştırılmasına ve aynı zamanda çift yıldız evrim kuramının anlaşılmasına katkı sunan sistemlerdir. Bu tez çalışması kapsamında incelemek üzere dört adet ? Scuti türü zonklayan bileşene sahip Algol türü sistem seçilmiştir. Sistemlerin sıcaklık, kütle ve yarıçap gibi temel astrofiziksel özelliklerinin belirlenmesi amacıyla detaylı tayfsal ve fotometrik analizleri yapılmıştır. Zonklayan bileşenlerin zonklama doğasını ortaya koyabilmek adına frekans analizleri gerçekleştirilmiştir. Zonklayan bileşenli Algol türü sistemlerin karakteristik özelliklerinden olan kütle aktarım olayının incelenebilmesi adına yörünge dönem değişimi analizleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan tüm analizlerden sonra belirlenmiş olan dört zonklayan bileşenli Algol türü sistem için çift yıldız evrim modelleri ilk kez bu çalışmada oluşturulmuştur. Oluşturulan modeller sayesinde hem sistemlerin yaşları belirlenmiş olup hem de bileşen yıldızlara dair başlangıç parametreleri elde edilmiştir. Bunlara ek olarak kütle aktarımının ve evrimin zonklayan bileşenler üzerindeki olası etkileri de bu çalışmada araştırılmıştır.

Algol-type binaries with pulsating components allow us to probe stellar interiors, study the impact of mass transfer on pulsating stars, and advance binary star evolution theory. In order to investigate in this thesis, four Algol-type systems with ? Scuti-type pulsating components were chosen. Detailed spectral and photometrical analyses were carried out with the aim of determining fundamental astrophysical features of systems such as temperature, mass, and radii. Frequency analyses were employed to characterize the pulsational behavior of the oscillating components. Orbital period variability analyses were used to examine the mass transfer event that is the hallmark of Algol-type binaries with pulsating components. For the first time, evolutionary models were constructed for these systems. Thanks to the created evolution models, both the age of the system and the initial parameters of component stars were determined. In addition, possible effects of mass accreting events and evolution on the pulsating component were investigated in this study.