Sınıf öğretmeni adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması

Bu araştırmada, sınıf öğretmeni adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi ve bu düzeyleri geliştirmeye yönelik kuramsal temellerin ortaya konmasını amaçlamıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden Eylem araştırması desenine dayalı olarak gerçekleştirilen çalışmada, Marmara bölgesindeki bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 14 sınıf öğretmeni adayı ile toplam 12 saatlik eğitim, 6 oturum şeklinde her biri 2 saat süren uygulamalarla gerçekleştirilmiş olup. öğretmen adaylarıyla yapılan ön görüşme, son görüşme, üretilen içerikler ve eylem günlükleri bu araştırmanın verilerini oluşturmuştur. Verilerin analizi MAXQDA 24 programında; içerik analizi ile yapılmış olup, ulaşılan bulgularda öğretmen adaylarının yapay zekâ teknolojilerine yönelik tutumlarının genel olarak olumlu olduğunu; ancak bilgi, beceri ve etik farkındalık düzeylerinde önemli eksiklikler bulunduğunu göstermiştir. Özellikle sınıf öğretmenliği bağlamında bu eksikliklerin, pedagojik entegrasyon süreçlerini olumsuz etkilediği anlaşılmıştır. Ayrıca yapay zekânın etik kullanımı, algoritmik önyargı ve veri güvenliği gibi konularda öğretmen adaylarının bilgi eksiklikleri olduğu görülmüştür. Araştırma sonucunda, öğretmen eğitimi programlarında yapay zekâ okuryazarlığına yönelik yapılandırılmış, uygulamalı ve etik temelli içeriklere ihtiyaç duyulduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda geliştirilecek eğitim modüllerinin, öğretmen adaylarının teknolojiyi pedagojik amaçlarla bütüncül bir şekilde kullanmalarına katkı sağlayacağı ve dijital çağa daha hazırlıklı bireyler olarak yetişmelerine olanak tanıyacağı, 21.yy öğretici becerilerine sahip olmaları noktasında daha donanımlı bireyler olmalarını sağlayacağı öngörülmektedir.

This qualitative action research aimed to investigate the artificial intelligence (AI) literacy levels of prospective primary school teachers and identify theoretical foundations for their development. The study employed an action research design and implemented a 12-hour (six-session) action program involving 14 teacher candidates from a state university in the Marmara region. Data was collected through pre-interviews, post-interviews, generated content, and action diaries. Content analysis was performed using the MAXQDA 24 program. Findings revealed that while pre-service teachers held generally positive attitudes toward AI technologies , they exhibited significant deficiencies in their knowledge, skills, and ethical awareness levels. These shortcomings were found to negatively impact pedagogical integration processes, particularly within the context of classroom teaching. Furthermore, participants demonstrated a lack of knowledge regarding the ethical use of AI, algorithmic bias, and data security. The research concludes that teacher education programs require structured, applied, and ethics-based content for artificial intelligence literacy. It is anticipated that developing such training modules will contribute to pre-service teachers' ability to integrate technology holistically for pedagogical purposes, fostering their development as well-equipped professionals possessing 21st-century teaching qualities and preparing them for the digital age.