Antropojenik kökenli heterotrofik enerji kaynaklarının orman içi yukarı akarsulardaki fonksiyonel beslenme gruplarının trofik pozisyonları üzerine etkileri

Allakton heteretrofik enerji kaynkları orman içindeki yukarı akarsularda ana kaynağı oluştururlar. Bu yüzden nehir kenarı vejetasyonu ve havza kullanımı akarsularda organic kaynakların girişini etkileyerek akarsuda yaşayan fonksiyonel grupların dağılımı ve kommunite yapısında önemli rol oynar. Zirai bitkiler, gübre ve pestisit uygulaması ile birlikte sucul omurgasızların trofik pozisyonu ve enerji kaynağını etkileyebilir. Bu tezde akarsu kenarından girişi olan bitki tiplerinin (C3 bitkisi; Malus pumila ve C4 bitkisi; Zea mays), gübre ve pestisit ile birlikte model organizma olan Melanopsis buccinoidea (Olivier, 1801) bireylerinin trofik düzeyi ve enerji kaynağı üzerine muhtemel etkileri araştırılmıştır. Üç ay boyunca elma ve mısır yapraklarının detritusa dönüşme sürecindeki kararlı karbon ve izotop değerleri her on günde bir ölçülmüştür. Ayrıca iki farklı bitki ortamında gübre ve pestisit uygulanmış M. buccinoidea bireylerinin kararlı karbon ve izotop değerleri bir ay boyunca on günde bir olacak şekilde ölçülmüştür. Mısır yapraklarının elma yapraklarına göre daha hızlı ayrıştığı gözlenmiştir. Mısır yapraklarında ölçülen ?15N değerlerinin elma yapraklarında ölçülenlere göre daha fazla varyasyon gösterdiği belirlenmiştir. Üç ay boyunca elma ve mısır yapraklarında ölçülen ?13C değerlerinin doğal ve gübreli koşullarda zamana bağlı bir artış gösterdiği saptanmıştır. Gübre koşullarında üç ay boyunca, her iki bitkide de detritusların ?15N değerinde bir düşme görülmüştür. Mısır detritus ortamında tutulan M. buccinoidea bireylerinin ?13C değerinin elma detritus ortamında tutulan bireylere göre daha düşük olduğu, pestisit ortamında bırakılan bireyler haricinde her iki bitki detritusunda tutulan bireylerin ?15N bakımından farklılık göstermediği bulunmuştur. Bir aylık deneme süresince mısır detritus ortamında tutulan M. buccinoidea bireylerinin ?13C değerlerinde bir azalma eğilimi olması ilginçtir. Anahtar sözcükler: Makroomurgasız, Kararlı izotoplar, Melanopsis buccinoidea , Çanakkale, Akuatik ekoloji

Allactonous heterethrophic energy sources are the main resource in the upper streams in forests. Therefore, the river bank vegetation and land use have important role on community structure and distribution of functional groups due to contribution to organic resource in stream ecosystems. Agricultural plants with fertilizer and pesticides may affect the energy resource and trophic positions of aquatic invertebrates. In this thesis the possible effects of river bank inputs as a plant type (C3 plant; Malus pumila and C4 plant, Zea mays), fertilizer and pesticide on the energy resource and trophic position of a model organism Melanopsis buccinoidea (Olivier, 1801) were investigated. During the three months the stable carbon and nitrogen values of detritus (apple and corn leafs) were measured ones a ten day. In addition, the carbon and nitrogen stable isotope values of M. buccinoidea maintained in two kinds of detritus environment including fertilizer and pesticide were measured in three different dates during one month. Corn leaf was decomposed faster than apple leaf. The ?15N a value of corn leafs have a great variation comparing to apple leafs. The ?13C values of detritus in natural and fertilizer conditions were enriched during three months in apple and corn leafs. In fertilizer conditions, during the three months the ?15N values of detritus were depleted comparing to natural and pesticide condititions in both plants. The ?13C values of M. buccinoidea kept in corn detritus environment more depleted than that in the apple detritus environment. The ?15N values of M. buccinoidea were similar in both kinds of plant detritus except in pesticide environment. It was interesting that there was a declining trend in the ?13C values of M. buccinoidea kept in corn detritus environment during one month experiment. Keywords: Macroinvertebrates, stable isotopes, Melanopsis buccinoidea Çanakkale, aquatic ecology.