Gazzâlî'nin İbn Tufeyl üzerindeki etkileri

Gazzâlî ve İbn Tufeyl, İslâm felsefesi geleneğinin iki önemli düşünürüdür. Onların ortaya attığı görüşler yalnızca kendi zaman ve coğrafyalarıyla sınırlı kalmamış, kendilerinden sonra düşünce faaliyeti gerçekleştiren birçok şahsiyet üzerinde etkili olmuştur. Endülüs'ün ilmî-siyasi tarihine damga vuran Gazzâlî, İbn Tufeyl'in fikirlerini inşa ederken düşüncelerine başvurduğu kimselerdendir. İbn Tufeyl, eserinde Gazzâlî'den birçok yerde bahsetmiş, onun fikirlerine atıfta bulunmuştur. Anlaşılıyor ki İbn Tufeyl Gazzâlî'den oldukça etkilenmiştir. Hakikatin elde edilme yolu ve sair birçok meselede onunla hemfikirdir. Elbette İbn Tufeyl'in Gazzâlî'den farklı düşündüğü meseleler de bulunmaktadır. Fakat mesele yalnızca siyasi sahada ele alınamayacağı gibi, sadece fikrî yönden de ele alınmamalıdır. Nitekim Gazzâlî'nin Endülüs üzerindeki etkisi oldukça büyüktür. Mesele bu yönüyle ele alındığında Gazzâlî'nin İbn Tufeyl'i etkilemiş olduğu, onun Hayy b. Yakzân'ı yazarken Gazzâlî'ye atıf yaptığı meselelerden anlaşılmakla beraber, dönemin siyasi tarihi okunduğunda konjonktürel olarak bir etkinin bulunduğu sonucuna da varılabilir. Anahtar Kelimeler: Gazzâlî, İbn Tufeyl, Hayy b. Yakzân, Endülüs

Al-Ghaz?l? and Ibn Tufayl are two important thinkers of the Islamic philosophical tradition. Their views were not only limited to their own time and geography, but also influenced many figures who carried out thought activities after them. al-Ghaz?l?, who left his mark on the scholarly-political history of Andalusia, is one of the person whose ideas Ibn Tufayl consulted while constructing his ideas. Ibn Tufayl mentioned al-Ghaz?l? in many places in his work and referred to his ideas. It is understood that Ibn Tufayl was highly influenced by al-Ghaz?l?. He agrees with him on the way of acquiring the truth and on many other issues. Of course, there are some issues on which Ibn Tufayl differed from al-Ghaz?l?. However, the issue cannot be dealt with only in the political field, nor should it be dealt with only from an opinion point of view. As a matter of fact, al-Ghaz?l?'s influence on Andalusia is quite great. When the issue is considered from this aspect, it is understood from the issues that Ibn Tufayl was influenced by al-Ghaz?l? and that the referred to al-Ghaz?l? while while writing Hayy ibn Yaqdhan, but when the political history of the period is read, the issue is fully revealed. Keywords: al-Ghaz?l?, Ibn Tufayl, Hayy Ibn Yaqdhan, Andalusia