Evli kadınlarda cinsel sağlık okuryazarlığı ve cinsel yaşam kalitesi ilişkisi

AMAÇ: Bu çalışmada toplumda önem taşıyan cinsel sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile cinsel yaşam kalitesinin evli kadınlarda ölçülmesini ve bununla birlikte cinsel sağlık okuryazarlığının cinsel yaşam kalitesi üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. YÖNTEM: Kesitsel analitik tipteki çalışma, 2024 yılı Mayıs–Haziran aylarında Çanakkale Kepez Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, üreme çağındaki evli ve 18 yaş üzeri 150 kadın oluşturmuştur. Veriler, sosyodemografik bilgi formu, Cinsel Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (CİSOY-Ö) ve Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği (CYKÖ-K) ile toplanmıştır. İstatistiksel analizler SPSS programı ile yapılmıştır. BULGULAR: Katılımcıların yaş ortalaması 35,7±8,2 olup, CİSOY-Ö ortalama puanı 53,4±8,6, CYKÖ-K ortalama puanı ise 22,7±18,3 olarak bulunmuştur. Cinsel sağlık okuryazarlığı ile cinsel yaşam kalitesi arasında orta düzeyde negatif korelasyon saptanmıştır. Çoklu regresyon analizinde CYKÖ-K puanını etkileyen değişkenler arasında CİSOY-Ö toplam puanı, yaş, ekonomik durumu ve internetten edinilen sağlık bilgilerine güven düzeyi anlamlı bulunmuştur. SONUÇ: Çalışmamızda, evli kadınlarda cinsel sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile cinsel yaşam kalitesi arasında orta düzeyde negatif bir ilişki saptanmıştır. Kadınların cinsel sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça cinsel yaşam kalitesi puanlarının azaldığı görülmüştür. Ayrıca ekonomik durumun kötüleşmesiyle cinsel yaşam kalitesinin düştüğü, yaşın ilerlemesi ve internetten sağlık bilgilerine güvenin artmasının ise cinsel yaşam kalitesini olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Sonuç olarak, cinsel sağlık okuryazarlığı ve cinsel yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin tek yönlü olmadığı, bireysel, ekonomik ve bilişsel faktörlerden etkilenen çok boyutlu bir yapı gösterdiği görülmektedir. Bu doğrultuda, toplumda cinsel sağlık okuryazarlığını artırmaya yönelik eğitim ve farkındalık çalışmalarının, bilgi artışının yanı sıra bireylerin psikososyal uyumunu da destekleyecek biçimde planlanması önerilmektedir. ANAHTAR KELİMELER: Cinsel sağlık okuryazarlığı, cinsel yaşam kalitesi, evli kadınlar, cinsel eğitim, kadın sağlığı

PURPOSE: This study aimed to evaluate the relationship between sexual health literacy (SHL) levels and sexual quality of life (SQOL) among married women, and to determine the effect of sexual health literacy on sexual quality of life. METHOD: This cross-sectional analytical study was conducted between May and June 2024 at the Çanakkale Kepez Training Family Health Center. The study included 150 married women in the reproductive period aged 18 years and older. Data were collected using a sociodemographic data form, the Sexual Health Literacy Scale, and the Sexual Quality of Life Questionnaire. Statistical analyses were performed using SPSS software. RESULTS: The mean age of the participants was 35.7±8.2 years. The mean SHL score was 53.4±8.6, and the mean SQOL score was 22.7±18.3. A moderate negative correlation was found between sexual health literacy and sexual quality of life. Multiple regression analysis revealed that SHL score, age, economic status and confidence in health information obtained from the internet were significant predictors of SQOL. CONCLUSIONS: In this study, as women's sexual health literacy increased, their sexual quality of life decreased. This may be explained by heightened awareness, increased expectations, or anxiety related to sexual health knowledge. Additionally, economic hardship was associated with lower sexual quality of life, while older age and higher confidence in online health information had positive effects. Overall, the relationship between sexual health literacy and sexual quality of life appears to be multidimensional, influenced by individual, socioeconomic, and cognitive factors. Therefore, educational and awareness programs aimed at improving sexual health literacy should also address the psychological and social well-being of individuals to ensure a balanced enhancement of sexual life quality. KEYWORDS: Sexual health literacy, sexual quality of life, married women, sexual education, women's health