Çayönü Tepesi İlk Tunç Çağ çanak çömleği

Bu çalışmada Orta Fırat ve Yukarı Dicle havzalarının birbirine en yakınlaştığı bölgede, Ergani ovasında, yer alan ve dünya arkeoloji literatüründe Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem yerleşmesiyle tanınan Çayönü Tepesi'nin İlk Tunç Çağ tabakalarındaki çanak çömleklerin yapım özellikleri ve tipolojisi belirlenmiştir. Kuzey Mezopotamya'nın Orta Fırat, Yukarı Fırat ile Yukarı Dicle havzalarında İlk Tunç Çağ (MÖ 3. Bin) boyunca bölgesel ve/veya yöresel farklılıklar olmakla birlikte değişik gelenekleri yansıtan Neolitik Dönemden tanınan KYAM kaplarını hatırlatan Kaba Mallar; Son Kalkolitik Dönemden itibaren görülmeye başlanan Yalın Basit Mallar, Saklı Astarlı Mallar ve Kura-Aras kökenli Karaz Malları; İlk Tunç Çağı boyunca gelişen Cymarecta biçimli kaplar, Kırmızı Astarlı Mal ve Metalik Mal ile Çayönü'nde farklı buluntu alanlarında karşımıza çıkar. Kültürel etkileşimi anlamak amacıyla Çayönü İlk Tunç Çağ çanak çömleği Orta ve Yukarı Fırat, Yukarı Dicle ve Habur havzalarında yer alan eş zamanlı yerleşimlerin çanak çömlekleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Genel hatlarıyla Çayönü Tepesi'nde Yukarı Dicle, Orta ve Yukarı Fırat havzası çanak çömleği, Kura-Aras ve yerel kökenli çanak çömlek birlikte bulunmakla Fırat havzası etkisi daha baskındır.

In this study, the construction characteristics and typology of the pottery from the Early Bronze Age levels of Çayönü Tepesi, which is located in the Ergani plain in the region where the Middle Euphrates and Upper Tigris basins converge, and which is known in the world archaeological literature for its settlement in the Pottery-Free Neolithic Period, were determined. During the EBA (3rd millennium BC) in the Middle Euphrates, Upper Euphrates and Upper Tigris basins of Northern Mesopotamia, regional and/or regional differences were observed. Millennium BC) in the Middle Euphrates, Upper Euphrates and Upper Tigris basins of Northern Mesopotamia; the Coarse Ware reminiscent of the KYAM vessels recognized from the Neolithic Period reflecting different traditions with regional and/or local variations; the Plain Simple Ware, Reserved Slip Ware and Karaz Ware of Kura-Aras origin that started to be seen in the Late Chalcolithic Period; and the Cymarecta shaped vessels, Red Slipped Ware and Metallic Ware that developed throughout the Early Bronze Age are encountered in different finds at Çayönü. In order to understand the cultural interaction, the Early Bronze Age pottery of Çayönü was evaluated together with the pottery of the contemporaneous settlements in the Middle and Upper Euphrates, Upper Tigris and Khabur basins. In general terms, although the Upper Tigris, Middle and Upper Euphrates basin pottery, Kura-Aras and local pottery are found together at Çayönü, the Euphrates basin influence is more dominant.