Reality showlarda kişilik haklarının ihlali: Müge Anlı ile Tatlı Sert örneği

20. yüzyılın ilk yarısından itibaren Toplumsal Sorumluluk Teorisinin medya düzeninde kabul gören yaklaşım olarak benimsenmesinde kitle iletişim araçlarında kişilik hakları ihlallerin bulunması etkili olmuştur. Bu doğrultuda gelişen Toplumsal Sorumluluk Teorisi, bugün ülkemizde de 6112 sayılı Kanun ve özdenetim kuruluşlarının benimsediği medya etik kodlarında kabul görmüş yaklaşımdır. Kişilik haklarının en önemli unsurlarından şeref ve haysiyet ve özel yaşamın gizliliği ilkeleri, hem kanunen hem de medya etik kodları bağlamında koruma altındadır. Kamu yararı mevcut olduğunda ifade ve medya özgürlüğünden yana olan bir yaklaşım söz konusu olsa da bu durum yalnızca toplum adına kamu yararı olması durumunda geçerli olup, sıradan kişilerin kişilik haklarının ifade veya medya özgürlüğü esasında ihlal edilmesi mümkün değildir. 1990'lı yıllardan itibaren özel kanalların devreye girmesinin ardından, Türkiye'de televizyonlarda yayınlanan programlarda çeşitlilik artmıştır. Reality showlar da bu dönemde yayın hayatına başlamış, 2000'li yıllardan itibarense oldukça yüksek reytingler elde etmiştir. Çalışmanın araştırma evrenini oluşturan Müge Anlı ile Tatlı Sert adlı program, 2008 yılında başladığı yayın hayatına halen yüksek izlenme oranlarıyla devam etmektedir. Toplumun yoğun ilgisi nedeniyle bu çalışmada kişilik hakları yönünden etik ihlal bulunup bulunmadığı programdan üç ayrı vakayla nitel içerik analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. 2020 yılı için bir kaybolma vakası, 2021 ve 2022 yılları için ayrı ayrı cinayet vakaları incelenmiş ve yayında şeref ve haysiyet ve özel yaşamın gizliliğine dair kişilik hakları ihlali olup olmadığı irdelenmiştir. Elde edilen bulgular; programda ahlaksal ve toplumsal şeref ve haysiyet ilkesine ve özel yaşamlarının gizliliğine aykırı durumların bulunduğunu, sıklıkla dramatizasyona yer verildiğini ve incelenen programların kamu yararı barındırmadığını göstermektedir.

Since the first half of the 20th century, violation of personal rights in mass media has affected the adoption of Social Responsibility Theory as the accepted approach in the media order. Therefore, Social Responsibility Theory is the approach agreed upon in our country, both in Act No. 6112 and in the media ethics codes adopted by self-regulatory organizations. As the crucial elements of personal rights, the principles of honour, dignity, and privacy are protected by law and media ethics codes. Although there is an approach in favour of freedom of expression and media in case public interest exists, it is impossible to violate the personal rights of ordinary people due to freedom of expression or media. Following the initiation of broadcasts by private TV channels in the 1990s, the diversity of programs broadcast on television in Turkey has increased. Reality shows started broadcasting in this period and have achieved high viewing rates since the 2000s. The program called Müge Anlı ile Tatlı Sert, which constitutes the research universe of the study, started broadcasting in 2008 and continues to be preferred with very high viewing rates. Because of the intense interest of the spectators, this study discusses whether there was an ethical violation in terms of personal rights through three separate cases using qualitative content analysis. An incident of loss was opted for the year 2020, and a case of homicide was opted for the year 2021. Finally, another case of homicide was opted for the year 2022. Also, the study discusses whether violations of personal rights exist or not in the broadcast. Findings show that some elements in the program violate the principles of moral and social honour, dignity and privacy. Moreover, the programs frequently involve dramatization, and the programs investigated are not of public interest.