Son Dönem Çağatay Türkçesiyle Yazılmış Bir Siyer Nüshasında Birleşik Fiiller(İnceleme - Çevriyazı - Türkiye Türkçesine Aktarım)

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.authorEker, Ümit
dc.contributor.authorAvcı, Yusuf
dc.date.accessioned2026-02-03T11:46:18Z
dc.date.available2026-02-03T11:46:18Z
dc.date.issued2019
dc.departmentÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
dc.description.abstractOrta Asya ( = Türkistan) sahasında XV. yüzyıl başlarından 1921 yılına kadar ortak yazı ve edebiyat dili olarak kullanılanTürkçeye Çağatay Türkçesi adı verilmektedir. Geniş bir sahaya yayılan Çağatay Türkçesi, bölgedeki çeşitli Türk boylarıtarafından kullanılmış ve zaman içinde geniş bir Çağatay Türkçesi külliyatı oluşmuştur. Çağatay Türkçesiyle anılan yüzyıldanitibaren nazım ve nesir türünden pek çok eser kaleme alınmış olup nesir türünde kaleme alınan eserler çoğunlukla dinî içeriklieserlerdir. Bunlar içinde “siyer / siyer-i nebi, kısâsu’l-enbiyâ” türünden eserler de yer almaktadır. Üzerinde çalışılan siyermetnini, dil özelliklerine bakarak klasik sonrası devir Çağatay Türkçesi (1600 - 1921) dönemine dâhil etmek mümkündür. Eserİslam Peygamber’i Hz. Muhammet’in döneminde yaşanmış olaylardan bir kesit sunmaktadır. Eserin asıl nüshası bugünİngiltere’nin Oxford-Bodleian Kütüphanesinde Türkçe Yazmalar bölümündedir. Çalışmada metinde yer alan birleşik fiillerincelenmiştir. Bunlar çeşitli yönleriyle alt gruplara ayrılmış ve kendi içeriklerine göre barındırdıkları çeşitli özelliklere göresınıflandırılmıştır. Metinde en çok “isim / sıfat + yardımcı fiil” kuruluşunda birleşik fiil türüne rastlanmış, bunu sıklıkderecesine göre sırasıyla “isim + esas fiil (deyimleşmiş)” ve “ikili birleşik fiiller” izlemiştir. Metinde yer alan diğer birleşik fiiltürlerinde ise 12 adet birleşik fiil bulunmaktadır. Klasik sonrası devir Çağatay Türkçesinin ses, şekil ve söz dizimi özellikleriniaydınlatacak çeşitli metinler üzerinde yapılacak benzer çalışmalar bu dönem Türkçesini anlamaya yardımcı olacaktır.
dc.description.abstractTurkish that was used as the common written and literary language in Central Asia region (= Turkistan) from the beginning of 15th century to 1921 is called as Chagatai Turkish. Chagatai Turkish that sprawled was utilized by several Turkic tribes; there emerged a large canon of Chagatai Turkish in time. A good number of books in prose and verse have been written as from the century that is remembered by Chagatai Turkish; the books that were written in propose are generally religious content. There also are books in “siyer (prophetic biography) / siyer-i nebi, kısâsu’l-enbiyâ”. It is possible to insert the related prophetic biography text in postclassical Chagatai Turkish period (1600 - 1921) by considering the language properties. The text submits a section from experienced events in period pf the prophet of Islam, Muhammad. Original copy of the text in Turkish Writings part in Oxford-Bodleian Library in England. This paper scrutinized the compound verbs used in the text. They were divided into subgroups by various features and also classified based on several properties they included by own contents. There were mostly seen compound verbs in forming of “noun / adjective + auxiliary verb”. “noun + main verb (locutioned)” and “binary compound verbs” respectively followed the forming of “noun / adjective + auxiliary verb” based on frequency. There are 12 compound verbs in other types of compound verbs in the text. The studies that will conduct on several texts that can lighten sound, form and syntax features of Chagatai Turkish in the postclassical period help to understand Turkish used in that period
dc.identifier.endpage443
dc.identifier.issn2148-2705
dc.identifier.issue1
dc.identifier.startpage422
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12428/33987
dc.identifier.volume7
dc.language.isotr
dc.publisherBilim Eğitim Kültür Akademi Derneği
dc.relation.ispartofInternational Journal of Languages' Education and Teaching
dc.relation.publicationcategoryMakale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_DergiPark_20260130
dc.subjectLanguage Studies (Other) Dil Çalışmaları (Diğer)
dc.titleSon Dönem Çağatay Türkçesiyle Yazılmış Bir Siyer Nüshasında Birleşik Fiiller(İnceleme - Çevriyazı - Türkiye Türkçesine Aktarım)
dc.title.alternativeCompound Words on a Copy of Prophetic Biography Written By Last Period Chagatai Turkish (Analysing - Transcription - Translation to Turkey Turkish)
dc.typeResearch Article

Dosyalar

Koleksiyon

DergiPark