Osmanlı'dan Cumhuriyet'e ikiz açık hipotezinin geçerliliği: Karşılaştırmalı ekonometrik bulgular ve politika önerileri

İktisat bilim dalının sistematik olarak incelenmeye başladığı ilk iktisadi ekol 1450'li yıllara tekabül eden Merkantilizm İktisat Anlayışının temelinde dış ticaret yoluyla kamu gelirlerinin arttırılması bulunmaktadır. Dış ticaret yapılarak ülkeye kıymetli madenin girilmesi o ülkenin zenginleşmesi anlamına gelmektedir. Dolayısıyla 1450'li yıllardan başlayan Merkantilizm İktisat Anlayışı ve günümüzde geçerli olan Monoterist İktisat Anlayışında da dış ticaret ve kamu gelirleri arasında önemli bir ilişkinin olabileceği düşüncesi hakim olmuştur. Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı Devletinin devamı niteliğinde görülmektedir. Dolayısıyla Osmanlı Devleti'nin ekonomisi ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ekonomisinin mukayese edilmesi ve karşılaştırılması Türkiye Cumhuriyeti ekonomisinin Osmanlı ekonomisinin devamı olup olmaması açısından önem taşımaktadır. Bu amaçla tezde kamu gelirleri ve dış ticaretin hem Osmanlı Devleti ekonomisi açısından hem de Türkiye Cumhuriyeti açısından analiz edilmesi amaçlanmıştır. Tezde Osmanlı Devleti ve Türkiye Cumhuriyetinin kamu geliri, ihracat ve ithalat değişkenleri arasındaki ilişki Asimetrik Toda Yamamoto Nedensellik İlişkisi ile araştırılmıştır. Her iki devlet için kullanılan veri setlerine iki kırılmalı birim kök ve durağanlık testleri ile durağanlık tespiti yapılmış ve düzey değerlerinde durağan oldukları tespit edilmiştir. Toda Yamamoto Nedensellik Testi sonuçlarına göre; Osmanlı Devletinde kamu geliri ve ihracat arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi ve ihracattan ithalata doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Türkiye Cumhuriyeti için de kamu gelirinden ihracata ve ithalata doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi ve ihracat ile ithalat arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Analizlerin sonucunda Osmanlı Devletinden Türkiye Cumhuriyetine miras kalan dış ticaret ve kamu geliri ilişkisi bulunmamıştır.

The first economic school in which the science of economics began to be systematically examined is mercantilism, which corresponds to the 1450s. The basis of the understanding of economics is to increase public revenues through foreign trade. The entry of precious metals into the country through foreign trade means the enrichment of that country. Therefore, the mercantilism economic approach, which started in the 1450s, and the Monotheist Economic Approach, which is valid today, were dominated by the idea that there could be an important relationship between foreign trade and public revenues. The Republic of Turkey is seen as a continuation of the Ottoman Empire. Therefore, comparing and contrasting the economy of the Ottoman Empire and the economy of the Republic of Turkey is important in terms of whether the economy of the Republic of Turkey is a continuation of the Ottoman economy. For this purpose, the thesis aims to analyze public revenues and foreign trade in terms of both the economy of the Ottoman Empire and the Republic of Turkey. In this thesis, the relationship between the public revenue, export, and import variables of the Ottoman Empire and the Republic of Turkey is investigated with the Asymmetric Toda Yamamoto Causality Relationship. The data sets used for both states were analyzed for stationarity using unit root and stationarity tests with two breaks, and it was determined that they were stationary at their level values. According to the results of the Toda-Yamamoto Causality Test, a bidirectional causality relationship was found between public revenue and exports, and a unidirectional causality relationship was found from exports to imports in the Ottoman Empire. For the Republic of Turkey, a unidirectional causality relationship was found from public revenue to exports and imports and a bidirectional causality relationship was found between exports and imports. As a result of the analysis, no relationship between foreign trade and public revenue inherited from the Ottoman Empire to the Republic of Turkey was found.