Genç futbolcularda uyku kalitesi ile performans arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, genç futbolcularda uyku kalitesi ile atletik performans arasındaki ilişkiyi incelemek ve iç saha ile deplasman maçları öncesi ve sonrası oluşan uyku desenlerinin performansa etkilerini değerlendirmektir. Araştırmanın örneklemini, Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) U19 Elit A Gelişim Ligi'nde mücadele eden Kasımpaşa Spor Kulübü U19 takımında düzenli olaraka forma giyen 10 erkek futbolcu (17–19 yaş) oluşturmuştur. Araştırmada bağımsız değişkenler, uykuya ilişkin ölçümler (toplam uyku süresi, REM uykusu, derin uyku, hafif uyku), rakım düzeyi ve maç türüdür (iç saha/deplasman). Bağımlı değişkenler ise atletik performans ölçütleri olarak belirlenmiş olup, bunlar arasında 15–20 m, 20–25 m, >25 m sprint mesafeleri, toplam koşu mesafesi, sprint sayısı ve ivmelenme sayısı yer almaktadır. Veriler, Huawei Watch Fit 3 akıllı bileklik ile uyku parametreleri ve STATSports Viper GPS cihazı ile maç performansına ilişkin kinematik ölçümler alınarak toplanmıştır. Ölçümler arasında toplam uyku süresi, REM uyku süresi, derin uyku süresi ve hafif uyku süresi yer almaktadır. Performans ölçümleri ise GPS ile toplam koşu mesafesi, belirli hız aralıklarında koşu mesafeleri, sprint ve ivmelenme sayıları olarak kaydedilmiştir. Verilerin analizinde SPSS paket programları kullanılmış; normallik kontrolleri çarpıklık ve basıklık değerleri ile yapılmış, verilerin analizinde bağımsız örneklemler t-testi, korelasyon ve çoklu regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, deplasman maçlarında REM uyku süresi iç saha maçlarına göre anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p<0.01), iç saha maçlarında ise hafif uyku süresi daha yüksektir (p<0.05). Ayrıca yüksek rakımda hem toplam uyku süresi hem de derin uyku süresi düşük rakıma kıyasla anlamlı şekilde artmıştır (p<0.05). Performans verilerine bakıldığında, deplasman maçlarında 20–25 m ve >25 m sprint mesafeleri ile ivmelenme sayıları anlamlı şekilde daha yüksek çıkmıştır (p<0.05). Korelasyon analizlerinde, toplam uyku süresi ve derin uyku süresi ile 15–20 m sprint mesafesi arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler gözlenmiştir (p<0.05). Regresyon analizleri ise REM uyku süresinin 15–20 m sprint performansı üzerinde negatif etkisi olduğunu ortaya koymuştur (p<0.05). Bununla birlikte, diğer performans değişkenleri ile uyku süresi arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Sonuç olarak, çalışma bulguları, özellikle derin uyku süresinin kısa mesafe koşu performansı üzerinde olumlu bir etkisi olduğunu; REM uykusunun ise performansa etkisinin sınırlı ya da olumsuz olabileceğini göstermektedir. Deplasman maçlarının uyku düzenini daha fazla bozduğu ve bunun bazı fiziksel performans parametrelerini etkilediği görülmektedir. Bu bağlamda, sporcularda kişiselleştirilmiş uyku stratejilerinin geliştirilmesi, performansın artırılması ve toparlanmanın optimize edilmesi açısından önem arz etmektedir.

This study aims to examine the relationship between sleep quality and athletic performance in young football players and to evaluate the impact of variations in sleep patterns before and after home and away matches on performance outcomes. The sample consisted of 10 male football players aged 17–19, competing in the Turkish Football Federation (TFF) U19 Elite A Academy League as part of the Kasımpaşa Sports Club U19 team. The independent variables included sleep-related parameters (total sleep duration, REM sleep, deep sleep, light sleep), altitude level, and match type (home/away). The dependent variables comprised athletic performance metrics such as sprint distances in the 15–20 m, 20–25 m, and >25 m ranges, total running distance, number of sprints, and accelerations. Data were collected using Huawei Watch Fit 3 smart wristbands for sleep metrics and STATSports Viper GPS devices for in-game physical performance. Sleep measurements included total sleep duration, REM duration, deep sleep, light sleep, and breathing quality during sleep. Performance data consisted of total running distance, sprint metrics across various speed zones, and the number of accelerations. Statistical analysis was performed using SPSS 25. Normality was assessed using skewness and kurtosis values. Independent samples t-tests, correlation analyses, and multiple regression analyses were conducted. The significance level was set at p<0.05. Results indicated that REM sleep duration was significantly higher during away matches (p<0.01), while light sleep duration was significantly greater during home matches (p<0.05). At high altitudes (>1000 m), both total and deep sleep durations were significantly longer compared to lower altitudes (p<0.05). In terms of performance, away matches showed significantly greater sprint distances in the 20–25 m and >25 m ranges, as well as a higher number of accelerations (p<0.05). Correlation analysis revealed a positive and significant relationship between both total sleep and deep sleep durations with 15–20 m sprint distance (p<0.05). Regression analysis further indicated a significant negative effect of REM sleep on 15–20 m sprint distance (p<0.05). Other sleep parameters did not significantly impact performance outcomes. In conclusion, the study highlights the positive role of deep sleep in enhancing short-distance sprint performance, while REM sleep appears to have a limited or even negative influence. The disruption of sleep patterns during away matches was found to affect certain aspects of physical performance. Therefore, developing individualized sleep strategies is essential for maximizing recovery and athletic performance, particularly in the context of travel and competition stress.