Sosyoloji kuramlarının bir eleştirisi: Metafiziğin olanaklılığı ve evrensel toplum teorisi

Sosyoloji, aydınlanma, bilimsel devrim ve Batıdaki pek çok siyasi ihtilaller neticesinde yaşanan krizlere ve sorunlara cevap bulmak için oluşturulmuş bir bilimdir. Bu yönüyle sosyolojiye kriz ve sorunların çocuğu denilebilir. Ancak sosyolojinin kurulma ve klasik dönemlerine bakıldığında toplum mühendisliği olarak da kurulduğu şüphesini akla getirmektedir. Bu tez bir literatür çalışmasıdır. Bu nedenle çalışma tümdengelim tekniği kullanılarak önce ve ilk olarak tüm sosyoloji kuramlarının genel eksiklik ve tutarsızlıklarına vurgu yapılmıştır. İkinci olarak, sosyolojinin kurulma aşaması düşünürleri Marks, Durkheim ve Weber gibi sosyologların teori ve eksikliklerinin eleştirisi yapılmıştır. Klasik dönem olarak da adlandırılan sosyolojinin kurulma aşamasında sosyologların fail-yapı ve düzen çatışma gibi uç ve uzlaşmaz ikili görüşlere sahip olduğu görülmektedir. Bu eksiklikler modern dönem sosyoloji kuramları sembolik etkileşimcilik, yapısalcılık, post yapısalcılık ve fenomenolojik yaklaşımlarda da görülmektedir. Dolayısıyla üçüncü olarak modern dönem sosyoloji teorilerinin eksikliklerine vurgu yapılmıştır. Çağdaş döneme gelindiğinde ise klasik ve modern dönemin fail-yapı ve düzen çatışma gibi uç ve uzlaşmaz ikiliklerinin giderilmesi ve bütünlükçü kuramların geliştirilmesi için yapının ikiliği, habituslar, toplumsal inşacılık ve ilişkisel teoriler geliştirilmiştir. Çalışmada eleştirilere cevap vermek amacıyla sosyoloji için bir metafizik ve evrensel toplum teorisi de kurulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada yukarıda zikredilen başlıca sosyoloji kuramlarının, metafizik, kuram, epistemoloji, metodoloji ve bilimsel etik anlayışları eleştirel bir yaklaşımla ele alınmış, aralarındaki benzerlik ve farklar karşılaştırmalı olarak ortaya konulmuştur. Tezin ana kavramlarını eleştiri, mitafizik, insanın mahiyeti ve evrensel toplum teorisi oluşturmaktadır.

Sociology is a science created to find answers to the crises and problems experienced as a result of the enlightenment, the scientific revolution and many political revolutions in the West. From this point of view, sociology can be called the child of crises and problems. However, when we look at the establishment and classical periods of sociology, it raises the suspicion that it was also established as social engineering. This study is a literature study. For this reason, using the deductive technique of the study, emphasis was placed first and foremost on the general shortcomings and inconsistencies of all sociology theories. Secondly, the theories and shortcomings of sociologists such as Marks, Durkheim and Weber, the thinkers of the founding phase of sociology, have been criticized. At the stage of the establishment of sociology, also called the classical period, it seems that sociologists had extreme and irreconcilable binary views, such as the conflict between the perpetrator-structure and order. These shortcomings are also seen in the modern sociological theories of symbolic interactionism, structuralism, post-structuralism and phenomenological approaches. Therefore, thirdly, emphasis has been placed on the shortcomings of modern sociology theories. By the modern period, duality of structure, habituses, social constructivism and relational theories have been developed to eliminate extreme and irreconcilable dualities such as perpetrator-structure and order conflict of the classical and modern periods and to develop integralist theories. In the present study, in order to respond to the criticisms, a metaphysical and universal theory of society was also tried to be established for sociology. In the present study, the metaphysics, theory, epistemology, methodology and scientific ethical approaches of the main sociology theories mentioned above have been discussed, and the similarities and differences between them have been revealed comparatively. The main terms of this thesis consist of critisism, metaphysics, nature of human and universal social theory.