Dolaylı ve dolaysız vergilerin Türkiye'deki gelir dağılımı üzerine etkileri

Gelir dağılımı sorunu gelişmiş ya da gelişmekte olan ülke ayrımı yapılmaksızın ekonomilerin en büyük problemlerinden biri iken Türkiye'de de bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Büyüme, kalkınma ve aynı toplumsal refah üzerinde yarattığı etkileri nedeniyle olabildiğince adaletli bir gelir dağılımı sağlanması ülkelerin temel amaçlarından biridir. Bu çalışmada, gelir dağılımında adaleti sağlama amacı ile Türkiye'de uygulanan vergi sisteminin ve elde edilen vergi gelirlerinin ülkedeki gelir dağılımı üzerindeki etkisi açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde vergi ve gelir dağılımı kavramları açıklanarak vergi türleri incelenmiş ve her iki kavramın teorik altyapılarına değinilmiştir. Vergi türleri dolaylı ve dolaysız vergi türleri olarak ayrılarak gelir dağılımı üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde Türkiye'de vergi sisteminin ve gelir dağılımının gelişim süreci tarihsel süreç ile birlikte incelenmiştir. Son olarak dolaylı ve dolaysız vergi gelirleri ayrı ayrı ele alınarak gelir dağılımı üzerinde yarattığı etkilere ulaşılmaya çalışılmıştır. Kernel Regresyon yöntemi ile ulaşılan sonuçlara göre; dolaylı vergiler gelir dağılımında adaleti sağlamada negatif bir etki yaratarak gini katsayısını %28.1 artırırken, dolaysız vergiler ise gini katsayısını %14.1 azaltarak olumlu bir etki yaratmıştır. Dolayısıyla gelir dağılımında eşitliğin sağlanabilmesi için, vergi gelirleri içerisinde dolaysız vergilerin payının artırılması gerektiği anlaşılmıştır.

One of the problems of income distribution in developed or developing countries with the biggest problems of teh economy without distinction, while also emerges as a problem in Turkey. One of the main objectives of the countries is to provide a fair income distribution as possible due to the effects it has on growth, development and the same social welfare. In this study, with the objective of providing justice in income distribution, income in the tax system of the country and the resulting income tax implemented in Turkey it has attempted to explain the impact on the distribution. In the first part of the study, tax and income distribution concepts are explained and tax types are examined and theorectical backgrounds of both concepts are discussed. Tax types are divided into indirect tax types and their effects on income distribution are discussed. The study of income distribution and the development process of the second part of tax system in Turkey was examined in conjunction with the historical process. Finally, indirect and direct tax revenues are analyzed separetelt and the effects on income distribution are tried to be reached. According to the results obtained by Kernel Regression Method; indirect taxes had a negative effect on achieving fairness in income distribution and increased the gini coefficient by %28.1, while direct taxes reduced the gini coefficient by %14.1 and had a positive effect. Therefore, it is understood that the share of direct taxes in tax revenues should be increased in order to ensure equality in income distribution.