Osmanlı'dan Cumhuriyet'e siyonizm politikası

Siyasi siyonizmin ortaya çıkması ve Yahudilerin Filistin bölgesine göç etmeye başlamasıyla Osmanlı Devleti bu göçler karşısında ve siyonizmi engellemek için politikalar üretmeye başlamıştır. Siyasi siyonizmin ortaya çıktığı ve aktif olduğu dönemlerde Osmanlı Devleti'nin tahtında II. Abdülhamid bulunmaktadır. Son dönem Osmanlı sultanları arasında en dikkat çekici padişahlardan biri olan ve kimi tarihçilere göre Osmanlı Devleti'nin ve dünyanın son evrensel padişahı olan Sultan II. Abdülhamid Han, Osmanlı Devleti'ni yeniden eski ihtişamlı günlerine döndürebilmek için iç ve dış güçlere karşı etkileyici bir uğraş vermiştir. Onun bu uğraşları arasında en çok üzerinde durulmaya değer olanlardan biri de, hiç şüphesiz Filistin politikasıdır. II. Abdülmamid'in Filistin ile yakından ilgilenmesi hem bir zorunluluk, hem de bir duyarlılıktır. Bu dönemde dikkat çeken en önemli husus, 19. yüzyılın sonlarına doğru dünyada ortaya çıkan Yahudi meselesidir ve bu mesele sonucunda Yahudilerin baskı ve zulümden kaçarak Filistin topraklarına yerleşmek istemeleridir. Yahudilerin siyonizmin de etkisiyle Filistin'i yurt edinmek istemeleri bölgeyi en dikkat çekici topraklar haline getirmiştir. Devletin içinde olduğu zor durumu bilen ve bölgenin geleceği konusunda feraset sahibi olan II. Abdülhamid, Kudüs özelinde Filistin ile yoğun olarak ilgilenmiştir. Bu dönemde, Yahudilerin Filistin'e göç etmelerini pek çok baskıya rağmen engellemeye çalışan Osmanlı Hükümeti, bugünlere ışık tutan bir politika ortaya koymuştur. Şartlar farklı olsa da, Osmanlı Devleti döneminde uygulanan Filistin politikası, Türkiye'nin Filistin siyasetinin tarihi misyon çerçevesinde şekillenmesinde hâla önemli bir rol oynadığından bahsedilebilir. Osmanlı Devleti yıkılmış olsa da, onun devamı olan Türkiye Cumhuriyeti, dönem dönem Osmanlı Devleti'nin özellikle de II. Abdülmahid'in Filistin misyonunu andıran politikalar ortaya koyduğu açık bir gerçekliktir. Ancak, Kudüs'e sahip olan bölgeye dönük siyaset üretmenin önemli zorlukları da bulunmaktadır. Üç semavi din için de oldukça mümtaz bir yeri olan Filistin, Kudüs veya bölge, geçmişten bugüne mütemadiyen dünya gündemini meşgul etmiştir. Bu yüzden bölgenin tarihi arka plânını hesaba katmadan tek yanlı çözümler imkansız gibi gözükmektedir. Bölgenin yüzyıllardır huzuru göreli de olsa Osmanlı döneminde yaşadığı gerçeği, Türkiye'nin bölgeye karşı duyarsız olamayacağını da göstermektedir. Bu anlamda Osmanlı Devleti'nin bölge ile ilgili politikalarının, yeni şartlar içinde Türkiye Cumhuriyeti'ne özellikle zor zamanlarda bir bakış açısı verdiği söylenebilir. Bazen nostaljik olarak kalsa da, bazen de oldukça ses getiren Türkiye'nin Filistin hamlelerinin, yaklaşım olarak Osmanlı Devleti döneminden kopuk olmadığını göstermektedir. Osmanlı hükümetleri Filistin topraklarının elden çıkmaması ve bölgede bir Yahudi Devleti'nin kurulmaması için uyguladığı politikaların ve siyasi aklının bugünün Türkiye'sini etkileyip-etkilemediği bu çalışmanın amacını oluşturmuştur. Çalışma, genel olarak literatür taramasına dayalı tasviri bir yöntemle ele alınmıştır. Anahtar kelimeler: Abdülhamid, Filistin, Politika, Türkiye, Siyonizm

With the emergence of political Zionism and the Jews began to emigrate to the Palestinian region, the Ottoman Empire started to produce policies against these migrations and to prevent Zionism. During the period when political Zionism emerged and was active, the Ottoman Empire was under the throne of II. Abdulhamid. II. Abdulhamid's close intrest of Palestine is both a neessity and a sensitivity. The most important point that attracted ottention in this period, towords the end of the 19 th centry that emerge is the Jewish issue and result ot this Jews wonted to escope from appression and persecution and setle in Palestine territories with the influence of zionism, Jews wanted the make Palestine a homeland, resuwf of this the region has been wade remerkable land. Knowing the difficult situation in the state and who has a waist about the future of the region is Abdulhamid II. Was very interested in Palestine espcially interested in Jerusalem. In this period, Abdulhamid II. Tried to prevent the Jews from migrating to Palestinian despite wany pressures. And he has put a policy that sheds light on these days. Although the conditions one different, II. Abdulhamid's Palestinion policy may be mentioned to play on importont rale in order that Turkey take a shape within the frome work of Palestin politics history. Although the Ottoman Empire collapsed, ıts successor the Republic of Turkey, is a clear reality Abdulhamid II. Revealed the policies are reminiscnt of the Palestinian mission. However, there are also significant difficuities in producing policy towords the region that owns Jerusalem. For all three heavenly religions are very privileged place where is Palestin Jerusalem or the regin has occupied the world agenda from past to present. Therefore, unilateral soutions seem impossible without considering the historical background of the region.The fact that the region lived reality in Ottoman period for centuries, Turkey shows connet be insensitive to the region. In this sense, Abdulhamid II. of policies about region are said that given the outlook in particulary diffcult times when the Turkey Republic in the new conditions. Sometimes quite sensational movements of Turkey to Palestine as the approach Abdulhamid II. shows that the priod is not disconnected. Abdulhamid II.'s policis is protect of Palestinion land and not establisment of Jewish has been the aim of today Turkey affects. This study is generally handled with a depictition method based on literature revies. Key word: Abdulhamid, Palestine, Politics, Turkey, Zionism