Erken çocukluk eğitiminde çevre farkındalığı ve tutumlar üzerinde artırılmış gerçekliğin etkisine dair bir araştırma

Zamanla teknolojik gelişmelerin ivme kazanmasıyla birlikte dijitalleşme; eğitim, sağlık, ekonomi ve sosyal yaşam gibi pek çok alanda köklü dönüşümlere yol açmıştır. Ancak bu hızlı dönüşüm, doğal kaynakların bilinçsizce ve aşırı şekilde tüketilmesiyle birlikte çevresel sorunların artmasına, ekosistem dengesinin bozulmasına ve iklim değişikliği gibi küresel tehditlerin derinleşmesine neden olmuştur. Bu nedenle, erken yaşlardan itibaren çevreye yönelik farkındalık kazandırmak, sürdürülebilir bir yaşam kültürünün temelini oluşturmaktadır. Erken çocukluk dönemi, bireyin karakterinin, değer yargılarının ve alışkanlıklarının şekillendiği; öğrenme kapasitesinin, merak duygusunun ve keşfetme isteğinin en yüksek olduğu kritik bir gelişim evresidir. Bu süreçte kazandırılacak çevresel değerler, çocukların yaşam boyu sürdüreceği tutumların temelini oluşturur ve onların doğaya karşı empati, sorumluluk bilinci ve koruma isteği geliştirmelerine katkı sağlar. Bu bağlamda, okul öncesi eğitimde çevre bilincine yönelik çalışmalarda artırılmış gerçeklik gibi teknoloji tabanlı araçların etkin kullanımı, soyut kavramların somutlaşmasını, görsel-işitsel uyaranlarla desteklenmesini ve öğrenmenin kalıcılığını önemli ölçüde artırmaktadır. Araştırma, Adana'nın Ceyhan ilçesindeki bir okulda, 25'i deney ve 25'i kontrol grubunda olmak üzere toplam 50 çocukla yürütülmüştür. Deney grubuna altı hafta boyunca artırılmış gerçeklik destekli çevre eğitimi uygulanmış; dersler interaktif etkinlikler, üç boyutlu görseller ve uygulamalı örneklerle zenginleştirilmiştir. Her iki gruba da ön test ve son test uygulanarak çevre farkındalığı, tutum ve bilgi düzeyleri ölçülmüştür. Analiz sonuçlarına göre, deney grubundaki çocukların çevre bilinci düzeylerinde anlamlı bir artış gözlenmiş; öğrenilen bilgilerin uzun süreli hatırlanma oranı yükselmiş, kontrol grubunda ise belirgin bir gelişim görülmemiştir. Bulgular, artırılmış gerçeklik destekli eğitimin çevresel farkındalık, bilgi düzeyi ve olumlu tutumların yerleşmesine güçlü katkılar sunduğunu ortaya koymuştur.

Over time, the acceleration of technological advancements has led to digitalization, which has brought about profound transformations in many fields, including education, health, economy, and social life. However, this rapid transformation has also resulted in the unconscious and excessive consumption of natural resources, causing environmental problems to intensify, disrupting ecosystem balance, and deepening global threats such as climate change. Therefore, raising environmental awareness from an early age forms the foundation of a sustainable lifestyle culture. Early childhood is a critical developmental period during which an individual's character, values, and habits are shaped, and their learning capacity, curiosity, and desire for exploration are at their peak. The environmental values instilled during this stage form the basis for lifelong attitudes and contribute to developing empathy, a sense of responsibility, and a willingness to protect nature. In this context, the effective use of technology-based tools such as augmented reality in environmental awareness activities within preschool education significantly enhances the concretization of abstract concepts, supports them with visual and auditory stimuli, and substantially increases learning retention. The study was conducted in a school in Ceyhan, Adana, with a total of 50 children, 25 in the experimental group and 25 in the control group. The experimental group received augmented reality-supported environmental education for six weeks; lessons were enriched with interactive activities, three-dimensional visuals, and practical examples. Pre-tests and post-tests were administered to both groups to measure environmental awareness, attitudes, and knowledge levels. The analysis results revealed a significant increase in the environmental awareness levels of the children in the experimental group; the rate of long-term retention of the learned information was higher, while no significant improvement was observed in the control group. The findings demonstrate that augmented reality-supported education makes strong contributions to the development of environmental awareness, knowledge levels, and the establishment of positive attitudes.