Döviz kurunun hedeflenen değerden sapması ile mücadelede TCMB tarafından uygulanan politika araçları: Zorunlu karşılıklar ve rezerv opsiyon mekanizması

2008 yılı küresel finans krizi sonrası yaşanan yoğun sermaye hareketliliği neticesinde özellikle 2011 yılı ve sonrasında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), zorunlu karşılıkları aktif bir politika aracı olarak kullanmaya başlamıştır. İlerleyen yıllarda ise zorunlu karşılıklar döviz kuru oynaklığı ile mücadelede önemli bir politika aracı haline gelmiştir. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı döviz kurunun değerindeki değişmeyi açıklayan modeller çerçevesinde Türkiye'de son 7 yıl içerisinde döviz kurunun değerindeki değişmelerin hem kısa hem de uzun dönemde nedenlerini analiz etmektedir. Bu amaçla model hazırlanırken para arzları farkı, enflasyon oranları farkı gibi makro değişkenler kullanılmıştır. Bununla birlikte diğer çalışmalardan farklı olarak TCMB'nin uyguladığı döviz kurundaki değişmelere müdahale amacıyla başvurduğu yabancı para zorunlu karşılık oranı, rezerv opsiyon mekanizması (ROM) katsayıları ve oranları kullanılarak "kapsanmış zorunlu karşılık oranı" değişkeni türetilmiş ve bu değişkenin döviz kurunun değerini belirlemedeki rolü analiz edilmiştir. Yapılan durağanlık analizleri sonucunda değişkenlerin farklı mertebeden bütünleşik olmaları sebebiyle Otoregresif Dağıtılmış Gecikme (ARDL) tahmin yöntemi kullanılarak modeldeki değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Uzun dönemde enflasyon farkının, para arzı farkının, ticaret dengesinin, çıktı düzeyi farkının ve kapsanmış yabancı para zorunlu karşılık oranının, döviz kurunun önemli belirleyicileri oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca döviz kuru oynaklığına (nominal döviz kurunun, beklenen döviz kurundan sapması) yönelik başvurulan politika aracında %1'lik bir değişme olduğunda döviz kurundaki oynaklığının %0,003 azaldığı tespit edilmiştir.

As a result of the intense capital mobility after the 2008 global financial crisis, the Central Bank of the Republic of Turkey (CBRT) has started to use the required reserves as an active policy tool especially in 2011 and there after. In the following years, reserve requirements have become an important policy tool against exchange rate volatility. In this context, the aim of this study is to analysis the reasons of the change in the value of the exchange rate in the last 7 years in Turkey in both short and long term within the framework of the models that explain the change in the exchange rate value. For this purpose, macro variables such as the difference in money supply and inflation rates were used in the preparation of the model. However, unlike other studies, the "covered reserve ratio" variable was derived by using the foreign exchange reserve requirement ratio, reserve option mechanism (ROM) coefficients and ratios implemented by the CBRT to intervene in the changes in the exchange rate, and the role of this variable in determining the value of the exchange rate was analyzed. As a result of the stationary analysis, it was determined that there is a long-term relationship between the variables in the model by using the Autoregressive Distributed Latency (ARDL) estimation method because the variables are integrated in different order. It has been concluded that in the long run, inflation differential, money supply differential, trade balance, output level difference and the covered foreign exchange reserve requirement ratio are important determinants of the exchange rate. When there is a 1% change in the policy tool for exchange rate volatility (the deviation of the nominal exchange rate from the expected exchange rate), it reduces the volatility in the exchange rate by 0.003%.