Bakır pirition'un paracentrotus lividus (Lamarck, 1816) üzerine spermiyotoksik, embriyotoksik ve sitogenetik etkilerinin araştırılması

Bu çalışmada bakır piritionun (CPT); Paracentrotus lividus türü deniz kestanelerinin gametleri ve embriyo gelişimi üzerine olası etkilerinin, (CPT) spermiyotoksisite, embriyotoksisite ve sitogenetik olarak ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaçla deniz kestanesi sperm ve embriyoları sırasıyla dimetil sülfoksit (DMSO) içinde 1, 10, 20, 40, 60, 80 ve 100 µg/L konsantrasyonlarda CPT'ye maruz bırakılmıştır. Spermiyotoksisite, fertilizasyon oranı temel alınarak değerlendirilmiştir. Embriyotoksisitede CPT'ye maruz bırakılan embriyoların normal gelişim ve malformasyon frekansları karşılaştırılmıştır. Sitogenetik analizlerde ise CPT'nin mitoz bölünme ve kromozomlarda meydana getirdiği toksik etkiler değerlendirilmiştir. Yapılan biyotestler sonucunda CPT maruziyetinin spermlerin dölleme kapasitesi üzerine toksik etkili olmadığı ancak, bu spermlerin döllediği yumurtalardan gelişen embriyolarda konsantrasyon artışına bağlı olarak malformasyon artışına neden olduğu tespit edilmiştir. Embriyotoksisite testlerinde CPT için EC50=13,58 µg/L olarak hesaplanmıştır. Artan CPT konsantrasyonları ile bağlantılı olarak normal gelişen pluteus sayısında azalma görülürken, iskelet deformasyonları olan larvaların sayısında artma görülmüştür. Sitogenetik değerlendirmeler sonucunda ise CPT'in IC25 ve IC50 değerleri sırasıyla 12,79 ve 47,85 µg/L olarak hesaplanmıştır. Artan konsantrasyon ile birlikte mitozdaki bölünen hücrelerin sayısında azalma, interfaz hücrelerinin yüzdesinde ve kromozom bozukluklarında artma tespit edilmiştir. Sonuç olarak uygulanan konsantrasyonlarda CPT'nin spermin dölleme başarısı üzerine toksik etkili olmadığı, buna karşılık gerek embriyo gelişimi gerekse sitogenetik olarak toksik etkiler gösterdiğini söylemek mümkündür. Anahtar sözcükler: Paracentrotus lividus, Bakır Pirition, Spermiyotoksisite, Embriyotoksisite, Sitogenetik.

The present study aims to investigate probable spermiotoxic, embryotoxic and cytogenetics effects of copper pyrithione (CPT) on fertilization and early development of Paracentrotus lividus. Therefore sea urchin's sperms and embryos were exposed to CPT concentration in dimethyl sulfoxide (DMSO) 1, 10, 20, 40, 60, 80 ve 100 µg/L, respectively. Spermiotoxicity was investigated based on fertilization rates. Embryotoxicity was evaluated by comparing normal development and malformation frequencies of embryos exposed to CPT. The toxic effects of CPT on mitosis and chromosomes were analyzed to investigate the cytogenetics. The conducted tests revealed that CPT was non-spermiotoxic and that it increased the frequency of embryonic malformations depending on the concentration in eggs fertilized by sperms exposed to CPT. In embryotoxicity tests, EC50 for CPT was calculated to be 13,58 µg/L. While a decreasing number of normally developing plutei was observed, the number of larvae with skeleton deformations was observed to increase. The IC25 and IC50 values in cytogenetic analyses were calculated to be 12.79 µg/L and 47.85 µg/L respectively. The study revealed a decrease in the number of mitotically dividing cells and an increase in the percentage of interphase cells and in chromosome abnormalities. Based on the results, it can be concluded that CPT was non-toxic to fertilization success when in the administered concentrations, but caused malformations in embryonic development and was cytogenetically toxic. Keywords: Paracentrotus lividus, Copper Pyrithione, Spermiotoxicity, Embriyotoxicity, Cytogenetic.