Mısır tanesinde bulunan yağ ve tokoferol içeriklerinin farklı analiz yöntemlerinin karşılaştırılması

Mısır tohumunda bulunan yağ ve tokoferol; gıda, endüstri ve sağlık alanlarındaki faydaları sebebiyle bitki ıslahçılarının yoğun şekilde üzerine eğildiği bileşenler durumundadır. Tür içinde bu bileşenler bakımından mevcut olan varyasyonu etkili bir şekilde kullanmak ve ıslah çalışmalarının etkinliğini artırabilmek, bu bileşenlerin doğru, hızlı ve uygun maliyetle analizine bağlıdır. Yağ ve tokoferol içeriğinin tespitine yönelik analizlerinde, gelişen teknolojiler ile birlikte yeni metotlar ortaya çıkarmakta ve mısır ıslahı ile alakalı çalışan laboratuvar ve araştırmacılar da mevcut yöntemler arasında tercihler yapmak durumunda kalmaktadırlar. Yağ ve tokoferol analizlerinde referans yöntemler olarak kabul edilebilecek Soxhlet ve HPLC (Yüksek Basınçlı Sıvı Kromotografisi) analizleri bazı yönleri ile dezavantajlara sahip olduklarından araştırıcılar alternatif yöntemlere eğilim göstermektedir. Bu yüksek lisans tez çalışmasında, farklı analiz yöntemlerini karşılaştırarak bunların maliyet, pratiklik, referans yönteme benzerliği gibi açılardan avantaj ve dezavantajlarının ortaya konulması, incelenen genotiplerin yağ ve tokoferol içerikleri bakımından değerlerini ortaya koyarak ileride planlanacak olan ıslah programlarında kullanılabilecek bir veri seti oluşturulması hedeflenmiştir. Çalışmada tokoferoller için kolorimetrik yöntem ve HPLC; yağ tayininde Bligh-Dyer yöntemi, Folch yöntemi ve Soxhlet yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada Türkiye'nin değişik bölgelerinden toplanmış ve incelenecek özellikler bakımından varyasyon gösterdiği bilinen 20 genotip kullanılmıştır. Analizler Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji laboratuvarında yapılmıştır. Çalışma sonucuna göre yağ analizinde kullanılan yöntemler karşılaştırıldığında Bligh-Dyer yönteminin, Soxhlet ve Folch yöntemlerine göre daha uygun maliyetli olduğu, referans yöntem olan Soxhlet yöntemi ile diğer yöntemler kıyaslandığında Bligh-Dyer yönteminin, Folch yöntemine göre daha benzer olduğu, Soxhlet yönteminin ise iş gücü bakımından diğer yöntemlere göre daha avantajlı olduğu belirlenmiştir. Tokoferol analizinde kullanılan yöntemler karşılaştırıldığında ise HPLC yönteminin kolorimetrik yöntemine göre daha benzer ve uygun maliyetli olduğu, kolorimetrik yönteminin ise HPLC yönteme göre pratiklik bakımından daha avantajlı olduğu kanısına varılmıştır. Yağ içeriği Soxhlet yönteminde %3,2-6,8 arasında, Bligh-Dyer yönteminde %0,8-3 arasında ve Folch yönteminde ise %1,1-4,3 arasında tespit edilmiştir. Yapılan hesaplamalarda tokoferol miktarının HPLC yönteminde 0,03-0,357 mg/100g arasında, Kolorimetri yönteminde ise 0,123-0,199 mg/100g arasında olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kolorimetri, Soxhlet, Spektrofotometri, Tokoferol

Oil and tocopherol found in corn germ; It is a component that plant breeders focus heavily on due to its benefits in food, industry and health. Effectively using the variation in these components within the species and increasing the effectiveness of breeding studies depend on the accurate, fast and cost-effective analysis of these components. In the analyzes for the determination of oil and tocopherol content, new methods are revealed with the developing technologies, and laboratories and researchers working on corn breeding have to make choices between existing methods. Since Soxhlet and HPLC (High Pressure Liquid Chromatography) analyzes, which can be considered as reference methods in oil and tocopherol analysis, have some disadvantages in some aspects, researchers tend to alternative methods. In this master's thesis, it is aimed to compare different analysis methods, to reveal their advantages and disadvantages in terms of cost, practicality, similarity to the reference method, to reveal the values of the examined genotypes in terms of oil and tocopherol contents and to create a data set that can be used in future breeding programs. In the study, colorimetric method and HPLC for tocopherols; Bligh-Dyer method, Folch method and Soxhlet method were used for fat determination. In the study, 20 genotypes collected from different regions of Turkey and known to vary in terms of the characteristics to be examined were used. Analyzes were made in Çanakkale Onsekiz Mart University Agricultural Biotechnology laboratory. According to the results of the study, when the methods used in oil analysis are compared, the Bligh-Dyer method is more cost- effective than the Soxhlet and Folch methods, when the Soxhlet method, which is the reference method, is compared with other methods, the Bligh-Dyer method is more similar than the Folch method, and the Soxhlet method in terms of workforce. It has been found to be more advantageous than other methods. When the methods used in tocopherol analysis are compared, it is concluded that the HPLC method is more similar and cost-effective than the colorimetric method, and the colorimetric method is more advantageous in terms of practicality than the HPLC method. The oil content was determined between 3.2-6.8% in the Soxhlet method, between 0.8-3% in the Bligh-Dyer method and between 1.1-4.3% in the Folch method. In the calculations, it was determined that the amount of tocopherol was between 0.03-0.357 mg/100g in the HPLC method and between 0.123-0.199 mg/100g in the Colorimetry method. Keywords: Colorimetry, Soxhlet, Spectrophotometry, Tocopherol