Tohumluk ayçiçeği üretiminde arı uçuş ve tozlaşma mesafesinin tohum verim ve kalitesine etkileri

Ayçiçeği tohumluk üretiminde çapraz tozlaşma önemli rol oynamaktadır. Tarım alanlarında yoğun insektisit kullanımı sonucu doğal tozlayıcılar önemli derecede azalmıştır. Bu nedenle tozlaşmada bal arısı kullanımı zorunlu hale gelmiştir. Bu araştırma, Çanakkale ili Ezine ilçesine bağlı Akçapınar köyünde 2020 yılında tohumluk ayçiçeği ekili alanlarda gerçekleştirilmiştir. Tohumluk ayçiçeği ekimi 10 sıra erkek kısır, 2 sıra restorer hat olacak şekilde yapılmıştır. Sıra arası mesafe 70 cm, sıra üzeri mesafe ise 25 cm tutulmuştur. Üretici tarlalarında yürütülen araştırmada, restorer hatlardan sonra 1, 3, 5, 7 ve 9. uncu sıralardan 3 tekrarlamalı olarak tabla örnekleri hasat edilmiş, ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü laboratuvarlarında harmanlanarak tohum tutumu ve tohumluk özellikleri incelenmiştir. Araştırmada, arıların uçuş mesafesi tohum tutumu üzerinde etkili olmamıştır. Buna karşın restorer hatta uzaklık tohum verimini önemli derecede etkilemiştir. Restorer hatta yakın erkek kısır bitkilerde tohum verimi artmıştır. Ayçiçeği tohumluk üretiminde ana hat sıra sayısının azaltılmasının yararlı olacağı sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ayçiçeği, Erkek kısır hat, Restorer Hat, Tozlaşma, Bal arısı

Cross pollination plays a significant role in the sunflower seed production. The population of natural pollinator species has dramatically decreased as a result of intense use of insecticide in farming areas. Therefore, the use of honeybee for pollination has become important issue for sunflower seed production. This study was conducted in the farmer fields that were cultivated sunflower of Akçapınar village of Ezine district of Çanakkale in 2020. To evaluate the effect of honeybee flight distance on the seed set, one hives (per decare) were placed in the near of four fields while another field was used as control. The planting of sunflowers was made as 10 rows of male-sterile, and 2 rows of restorer lines. The inter and intra row distance spaces were adjusted as 70 cm and 20 cm, respectively. In the study that has been conducted in farmer fields, three repetitive samples were harvested from 1st, 3rd, 5th, 7th and 9th rows that were after restorer line. These samples were shelled, and seed set, and the seed features were investigated in the labs of the Field Crops Department of Faculty of Agriculture of Çanakkale Onsekiz Mart University. Flight distances of honeybees did not influence on the seed set in the study. However, the distance to the restorer line has significantly affected the seed yield. The seed yield was increased in male-sterile plants which has been close to the restorer line. It was concluded that decreasing the number of rows of male-sterile line is beneficial for the sunflower seed production. Keywords: Sunflower, Male sterile line, pollination, restorer line, honeybee