XI.-XIII. yüzyıllarda Kıpçak savaşları ve Kıpçak askerî kültürü

Tezimizde Kafkasya, Karadeniz'in Kuzeyi ve Balkan bölgelerinde 11. yüzyıl ve 13. yüzyıl arasında varlık gösteren Kıpçakların askerî kültürünü inceledik. Çalışmamızda Rus, Bizans, Macar, Gürcü, Latin, Ermeni ve İslam kaynaklarının Türkçe ve İngilizce çevirilerinden faydalandık. Konumuzu üç başlık altında inceledik; ilk olarak, ana kaynakları kullanarak Kıpçakların strateji ve taktiklerini inceledik. Başlıklara ayırarak ana kaynaklarda geçen bilgileri zaman zaman Kıpçaklardan önceki Türk halklarının özelinde de karşılaştırdık. İkinci olarak askerî teçhizatı farklı başlıklar altında inceledik. Bu kısımda özellikle ana kaynaklarda geçen bilgileri arkeolojik ve dönemlere ait minyatürler/freskler ile teyit ederek değerlendirdik. Ancak Kıpçaklar ile ilgili sınırlı sayıda arkeolojik bilgilere ulaşabildiğimizden, tespit edilen kurganlar üzerinden değerlendirmeleri yaptık. Son olarak ise bazen doğrudan Kıpçaklar ve düşmanlarıyla, bazense Kıpçakların büyük destek vererek farklı halkların yanında düşmanlarına karşı gerçekleştirdikleri muharebeleri inceledik. Bu muharebeleri verilen bilgilerin çokluğuna göre değerlendirerek tezimizde yer verdik. Bunun yanı sıra tespit ettiğimiz muharebelerin bazıları için, kaynakların verdiği bilgiler ışığında taktik haritası oluşturduk. Kıpçakların birlik kurarak Karadeniz'in Kuzeyinde, Balkanlarda ve Kafkasya'da devlet kuramamalarından dolayı ve konar göçer olmalarından kaynaklı barbar olarak nitelendirilmiştirler. Düzensiz bir şekilde düşmanlarını yıprattığı zaman zaman yazılmıştır. Ancak çalışmamızda görülmüştür ki bu yıpratmanın altında düzensiz bir yapı yatmamaktadır. Günümüzde modern Türk devletinin vatandaşları olarak askerliğin disiplin olduğunu ve askerlikte verilen emrin sorgulanmaması gerektiğini bilmekteyiz. Bu kültür Asya Hun (Xiongnu) hükümdarı Modu Chanyu'nün oluşturduğu disiplin ile başlamış ve sonrasında bu kültür genlere işleyerek günümüze gelmiştir. Biz de bu kültürün Kıpçaklara ait kısmını inceledik ve zaman zaman diğer Türk halkları ile karşılaştırmasını yaptık.

In our thesis, we examined the military culture of the Kipchaks who lived in the Caucasus, Northern Black Sea and Balkan regions between the 11th and 13th centuries. In our study, we used Turkish and English translations of Russian, Byzantine, Hungarian, Georgian, Latin, Armenian, and Islamic sources. We examined our topic under three headings. First, we examined the strategies and tactics of the Kipchaks using primary sources. We divided the information found in the main sources into headings and occasionally compared it with those relating specifically to the Turkic peoples who preceded the Kipchaks. Secondly, we examined military equipment under different headings. In this section, we evaluated the information found in primary sources by confirming it with archaeological and miniatures/frescoes of the period. But since we only have limited archaeological info on the Kipchaks, we based our assessment on the burial mounds that were found. Finally, we examined battles that were sometimes fought directly by the Kipchaks and their enemies, and sometimes by different peoples with the strong support of the Kipchaks against their enemies. We evaluated these battles based on the amount of information provided and included them in our thesis. In addition, we created tactical maps for some of the battles we identified, based on information provided by sources. The Kipchaks were labelled as barbarians because they were unable to establish a state in the northern Black Sea region, the Balkans and the Caucasus due to their nomadic lifestyle, and it has sometimes been written that they wore down their enemies in an irregular manner. However, our study has shown that this wearing down was not based on an irregular structure. As citizens of the modern Turkish state, we understand that military service is disciplined and that orders given in the military must not be questioned. This culture began with the discipline established by the Xiongnu ruler Modu Chanyu and has been passed down through the generations to the present day. We examined the part of this culture that belongs to the Kipchaks and occasionally compared it with other Turkic peoples.