İşletmelerde e-öğrenme stratejileri ve etkinliğinin ölçümüne ilişkin bir model önerisi

E-öğrenme; zaman ve mekan sınırlamalarını ortadan kaldırması, maliyetleri azaltması gibi avantajlarıyla işletmelerde tercih edilen bir öğrenme aracı haline gelmiştir. Bu durum, e-öğrenme yatırımlarının ne kadar etkili olduğunu değerlendirme ihtiyacını ortaya çıkarmış; uygulamaların bireysel ve kurumsal düzeyde ne ölçüde fayda sağladığı, stratejik katkılar sunup sunmadığı gibi sorulara yanıt aranmasını gerekli kılmıştır. Bu nedenle, işletmelerde yürütülen e-öğrenme faaliyetlerinin etkinliğini doğru şekilde ölçmek önem kazanmıştır. Bu doğrultuda bu tez çalışmasında işletmelerin e-öğrenme etkinliğinin ölçümüne yönelik yaklaşımları ile ilgili literatür incelenmiş; gömülü teori yöntemiyle yürütülen nitel analizler sonucunda, işletmelerde e-öğrenme faaliyetlerinin etkinliğinin ölçüm sürecini açıklayan bir kuramsal model önerilmiştir. Önerilen kuramsal model, işletmelerde e-öğrenme bağlamına uygun olarak sistem kalitesi ve katılımcının performansındaki değişimi ölçmeyi amaçlamakta; biçimlendirici ve sonuç odaklı eğitim etkinliği ölçüm yaklaşımını, zaman temelli dört aşamalı bir yapı içinde bir araya getirmektedir. Bu aşamalar; ön değerlendirme, ara değerlendirme, eğitim sonunda son değerlendirme ve izleme değerlendirmesidir. Birinci bölümde, çalışmanın sorunsalı, amacı, önemi, kapsamı ve sınırlılıkları açıklanmıştır. İkinci bölümde, e-öğrenme kavramı, işletmelerde eğitim etkinliğinin ölçülmesi, e-öğrenme etkinliğinin ölçüm ve değerlendirilmesine yönelik yaklaşımlar ile ilgili literatürdeki çalışmalar incelenmiştir. Üçüncü bölümde, araştırmanın yöntemi açıklanmış; dördüncü bölümde, görüşme yöntemiyle elde edilen veriler açık, eksen ve seçici kodlama doğrultusunda analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, şirketlerin e-öğrenme etkinliği ölçmede belirli ve sistemli bir sürece sahip olmadıklarını ancak çeşitli çalışmalar gerçekleştirdiklerini ortaya koymuştur. Bu durum, işletmelerde e-öğrenme etkinliği ölçümünde sistemli bir sürece ve yapılandırılmış bir modele olan ihtiyacı göstermiştir. Beşinci bölümde, araştırma bulgularına dayanarak işletmelerde e-öğrenme etkinliğinin ölçümünde dikkat edilmesi noktalar ile e-öğrenme etkinliğinin ölçüm sürecinde kullanılabilecek kapsamlı bir kuramsal model önerilmiştir.

E-learning has become a preferred learning tool in businesses with its advantages such as eliminating time and space limitations, reducing costs. This situation has revealed the need to evaluate how effective the e-learning investments are; it has made it necessary to seek answers to questions such as the extent to which applications provide benefits at individual and institutional levels and whether they offer strategic contributions. Therefore, it has become important to accurately measure the effectiveness of e-learning activities carried out in businesses. Accordingly, in this context, in this thesis, the approaches of companies to measuring e-learning effectiveness and the related literature were examined; as a result of the qualitative analysis carried out with the grounded theory method, a theoretical model explaining the measurement process of the effectiveness of e-learning activities in businesses was proposed. The proposed theoretical model aims to measure changes in system quality and participant performance in the context of e-learning in businesses. It combines formative and outcome-oriented training effectiveness measurement approaches within a time-based four-stage structure. These stages are: pre-evaluation, interim evaluation, final evaluation at the end of the training, and follow-up evaluation. The first section explains the problematic, purpose, significance, scope, and limitations of the study. The second section examines studies in the literature on the concept of e-learning, measuring training effectiveness in businesses, and approaches to measuring and evaluating e-learning effectiveness. In the second section, the concept of e-learning, measurement of training effectiveness in businesses, approaches for evaluating e-learning effectiveness are explained; studies in the literature on the subject are examined. The third section explains the research method, a grounded theory approach. The fourth section analyzes the data obtained through interviews using open, axial, and selective coding. The research findings reveal that companies lack a specific, systematic process for measuring e-learning effectiveness, but they do conduct various studies. This situation has shown the need for a systematic process and a structured model in measuring e-learning effectiveness in businesses. Finally, in the fifth chapter, based on the research findings, a comprehensive, holistic theoretical model that can be used in measuring e-learning effectiveness in businesses and the points to be considered in measuring e-learning effectiveness are proposed.