Tıp öğrencilerinin teletıp yönelimi: Ölçek geliştirme ve çok boyutlu betimsel analiz

Bu çalışmanın amacı, tıp öğrencilerinin teletıbba yönelik yönelimlerini çok boyutlu biçimde ortaya koymaktır. İki boyutta gerçekleştirilen bu çalışma ölçek geliştirme modeli ve ardından betimsel tarama modeli çerçevesinde oluşturulmuştur. Araştırmanın katılımcılarını 2024-2025 eğitim öğretim yılında tıp fakültesinde okuyan öğrenciler oluşturmaktadır. Ölçek geliştirme sürecinde 514 öğrenci ile açımlayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiş; açıklanan varyansı %68,58 olan 32 madde ve 8 faktörden oluşan ölçek oluşturulmuştur. Oluşturulan ölçek, 440 katılımcı ile doğrulayıcı faktör analiziyle doğrulanmıştır. Son durumda iç tutarlık katsayısı ölçek genelinde α=.928 ve alt faktörlerde α=.752 ile α=.899 arasında değerler almaktadır. Sonuç olarak tıp öğrencilerinin teletıbba yönelimlerini ölçmeye yönelik beşli likert tipinde geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmiştir. Araştırmanın ikinci boyutunda 659 katılımcıdan veri toplanmış ve betimsel analizler, teletıbba ilişkin eğilimleri çok boyutlu bir yapıda ve sistematik biçimde gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda; faktör düzeyinde öğrencilerin teletıbba yönelik yönelimlerinin içeriksel farklılıklar taşıdığı, Tıp Öğrencilerinin Teletıp Yönelimi Ölçeği'nin (TTY) alt boyutlarının kuramsal olarak bağlantılı ama istatistiksel olarak ayırt edilebilir yapılar içerdiğini göstermekte; ölçekteki çok boyutluluğun psikometrik geçerliliğini desteklemektedir. Tıp öğrencilerinin teletıbba yönelik yönelimleri ile teletıbba yönelik bilgi edinme istekleri, teknoloji kullanımında yetkin hissetmeleri, günlük hayatta kullandıkları teknolojik cihaz seviyeleri teletıpla ilişkilendirilebilecek hizmet türlerini tanımaları ve bazı alt boyutlar düzeyinde cinsiyet farklılıkları ortaya çıkmıştır. Ancak sınıf düzeyi ve istenilen uzmanlık alanlarının anlamlı bir farklılık oluşturmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda gelecek araştırmalarda geliştirilen TTY ölçeğinden de yararlanılarak tıp öğrencileri için teletıp kabul modeli geliştirilmesi ve teletıbba yönelik eğitimlerin, sonuçlara dikkat edilerek, tıp müfredatına entegre edilmesi önerilir.

This study aims to explore medical students' orientations toward telemedicine through a multidimensional framework. Conducted in two phases, the research combines scale development and descriptive survey models. Participants included medical students enrolled during the 2024–2025 academic year. In the scale development phase, exploratory factor analysis (EFA) was performed with 514 students, resulting in a 32-item, 8-factor scale explaining 68.58% of the variance. The scale was then validated via confirmatory factor analysis (CFA) with 440 participants, demonstrating high reliability (Cronbach's α = .928 overall; subscales α = .752–.899). The final Likert-type scale proved valid and reliable for assessing telemedicine orientations. In the second phase, descriptive analyses were conducted with 659 participants to systematically examine telemedicine trends. Findings revealed that students' orientations varied thematically across subscales, with the TELEMS capturing theoretically linked yet statistically distinct constructs, supporting its psychometric validity. Significant correlations emerged between telemedicine orientations and factors such as desire for knowledge, perceived technological competence, device usage levels, and familiarity with telemedicine services. Gender differences were observed in some subdimensions, while academic year and preferred specialty did not produce significant differences. The study highlights the need to integrate telemedicine training into medical curricula, informed by these findings. In this context, future research should leverage the developed TELEMS scale to propose a telemedicine acceptance model for medical students, and telemedicine training—guided by these results—should be incorporated into medical education programs.