SAMSAT KAZILARINDA BULUNAN CAM KANDİLLER

Geçmişi M.Ö. 4. binlere kadar inen Samsat; birçok uygarlığınizlerini taşır. Bir süre Komagene Krallığına başkentlik eden kent; Romave Bizans egemenliğinin ardından Müslümanlar tarafından fethedilir. 7.yüzyıldan 11. yüzyıl sonlarına kadar Bizans ve İslam devletleri arasındael değiştiren şehirde, 12. yüzyılda Selçuklu egemenliği başlar. Artuklu,Zengî ve Eyyûbî idarelerinin ardından Dulkadırlı ve Osmanlı devirleriniyaşayan Samsat, günümüzde Atatürk baraj gölünün altında kalmıştır.Burada baraj inşaatı nedeniyle yapılan arkeolojik kurtarma kazılarındaçok sayıda cam buluntu ele geçmiştir. Bunlar arasında cam kandillerönemli bir grup oluştururlar. Bu makalede, Adıyaman Müzesi’ndekorunmakta olan Samsat cam buluntuları arasından seçilmiş 20 adetcam kandil parçası ele alınmıştır. Geç Roma – Erken Bizans devrindenitibaren tarihlendirilebilen cam kandillerin çoğu Bizans ve Ortaçağİslam dönemlerinden kalmışlardır. Bunlar kazının I, II ve III.tabakalarında bulunmuşlardır. Bir örneğin dışında kandillerin tümükırıktır. Serbest üfleme tekniğinde yapılan kandillerde şeffaf renksizcamın yanı sıra kobalt mavisi, yeşilimtırak ve nefti yeşil renkte camlarda kullanılmıştır. Ele geçen kandillerde hiç bezeme görülmez. Bunlartipolojik açıdan; bardak biçimli, kulplu kâse gövdeli, çubuklu, vazobiçimli, omuzlu ve yumurta biçimli olmak üzere altı gruba ayrılırlar.Bunlardan bardak tipli parça Roma veya Erken Bizans dönemine;içi boş çubuklu bir kandil parçası ise Erken Bizans dönemine aittir.Boğumlu çubuklu kandiller, kâse tipliler ile ucu bilyeli-çubuklukandiller hem Bizans hem de Ortaçağ İslam döneminde görülürler.Buna karşılık vazo tipli ve omuzlu kandil örnekleri İslamî dönemdenkalmışlardır. Diğerlerinden farklı olarak yumurta tipli kandiller sadeceSamsat kazılarında bulunmuşlardır. Bunlar, bulundukları arkeolojik tabaka açısından 12-13. yüzyıllara ve Selçuklu devrine verilebilirler.Kazılarda ele geçen bir grup kulpun cam kandillere ait olduklarınıdüşünüyoruz.