21. yüzyılda Kıbrıs sorunu: Çözüm girişimleri ve çözümsüzlük statükosu

20. yüzyılın ikinci yarısından günümüze dek pek çok müzakere ve çözüm girişimine rağmen Kıbrıs meselesi çözümsüzlüğünü korumaktadır. Kıbrıs'ta Türklerin ve Rumların ortak bir devlet inşa etmeyi başaramaması ve Türkiye'nin 1974 Kıbrıs Barış Harekatı'na kadar Kıbrıslı Türklerin saldırılara maruz kalmasıyla patlak veren mesele, Türk dış politikasının da en önemli gündem maddelerinden birini oluşturmaktadır. Kıbrıs sorunu, adada meselenin taraflarının ve garantör ülkelerin de dahil olduğu uluslararası toplumun iki toplumu uzlaştırma ve ortak bir zeminde buluşturma çabalarına pek çok kez sahne olmuştur. Bu çabalar arasında çeşitli sivil toplum kuruluşlarının çözüm girişimleri, Ghali Fikirler Dizisi, Annan Planı, Crans-Montana Görüşmeleri, Cuellar Planı ve Cenevre 5+1 Gayrı-resmî Kıbrıs Konferansı gibi çalışmalar dikkat çekmektedir. Özellikle Birleşmiş Milletler 'in çözüm yönündeki çalışmaları ön plana çıkarken, bu çabaların hiçbiri adada her iki devlet tarafından kabul edilebilir ve kalıcı bir anlaşma modeli ortaya koyamamıştır. Avrupa Birliği'nin (AB) 2004 yılında Kıbrıs Rum Kesimi'ni üyeliğe kabul etmesi ise çözüm girişimlerini daha da çıkmaza sürüklemiş ve çözümsüzlük adeta bir statükoya dönüşmüştür. Bu çalışma, öne çıkan çatışma çözümü ve barış girişimleri kapsamında Kıbrıs meselesini ele almakta ve 21. yüzyılda meselenin halen bir çözüme kavuşamaması durumunun 'çözümsüzlük statükosu' kavramıyla açıklanabileceğini ileri sürmektedir.

From the second half of the 20th century to the present day, the Cyprus issue remains unresolved despite many negotiations and solution attempts. The issue, which broke out when the Turkish and Greek Cypriots failed to build a common state in Cyprus and Turkish Cypriots were subjected to attacks until Türkiye's 1974 Cyprus Peace Operation, constitutes also one of the most important agenda items of Turkish foreign policy. The Cyprus problem has been the scene of many efforts by the international community on the island to reconcile the parties and guarantor countries and bring them together on a common ground. Among these efforts, the solution initiatives of various non-governmental organizations, Ghali's Set of Ideas, The Annan Plan, The Crans-Montana Talks, The Cuellar Plan and Cyprus 5+1 Informal Talks in Geneva stand out. While the efforts of the United Nations towards a solution have come to the fore, none of these efforts have been able to produce a model for a permanent agreement between the two states on the island that is acceptable to both sides. The European Union's acceptance of the Greek Cypriot Administration of Southern Cyprus as a member in 2004 dragged the solution attempts into a further deadlock, and the situation turned into a deadlock status quo. This study examines the Cyprus issue in the context of prominent conflict resolution and peace initiatives and argues that the lack of a solution to the issue in the 21st century can be explained by the concept of 'the deadlock status quo'.