Neomerkantilizm perspektifinde Amerika Birleşik Devletleri'nin kritik madenlere yönelik politikaları ve Türkiye'de uygulanabilirliği

Binlerce yıldır insanoğlunun yerküredeki medeniyet macerasını madenler isimlendirmiştir. İnsanoğlunun maden kaynaklarına sahip olma ve bunları kullanma becerileri toplumları, yönetimleri, ülkelerin sınırlarını ve çağları değiştirmiştir. Günümüzde ise dünya iklim krizinin neden olduğu yeni bir değişimin eşiğindedir. İklim krizinin aşılabilmesi enerji dönüşümüne, enerji dönüşümünün gerçekleşebilmesi de kritik madenlerin varlığına bağlıdır. Dünya yeni bir çağa, "Kritik Madenler Çağı"na girerken, küresel jeopolitikte yüz yıl önce petrol için karılan kartlar günümüzde kritik madenler için yeniden karılmaktadır. Devletler, yenilenebilir enerjinin jeopolitik sahasının rekabet ve güvensizlik ortamı içerisinde sıfır toplamlı bir mücadeleye girmiş durumdadır. Kritik madenlerin ulusal güvenlik, enerji, ekonomi, endüstri ve teknoloji alanlarındaki önemi artıkça ülkeler bir taraftan varlıklarını sürdürmenin ve refahlarını artırmanın yollarını bulmaya çalışmakta, diğer taraftan kaynak milliyetçiliği tüm dünyada giderek yükselmektedir. Tarih bize ulusal güvenlik için aklın ve kaynakların her ikisinin birden yeterli seviyede olması gerektiğini öğretmiştir. Bu anlamda, ABD'nin kritik madenler güvenliği konusundaki yürürlükteki mevzuatı ve uygulamadaki politikaları önümüzdeki süreçte uluslararası politik ekonomide yaşanabilecek gelişmeleri öngörme adına değerlendirilmesi gereken bir terminoloji, literatür ve kapsamlı bir bakış açısı sunmaktadır. Bu doktora tezi, yaşanan gelişmeler ışığında ABD'nin kritik madenlere yönelik politikalarının geniş kapsamlı bir değerlendirmesini yapmakta ve devletler arasında neomerkantilist politikaların giderek arttığı içinde bulunduğumuz süreçte Türkiye'nin ulusal güvenliği için çeşitli politika önerileri getirmektedir. Türkiye; yasal düzenleme olarak "Kritik Madenler Güvenliği Yasası" ve "Savunma Üretim Yasası"nı, kurumsal düzenleme olarak da "Ulusal Savunma Stoku" ve "Savunma Tedarik ve Lojistik Başkanlığı"nı kapsayacak olan yapılanma ile kritik madenlerde dışa bağımlılığının en aza indirgendiği ve savunma kaynak hazırlığının daima üst seviyede tutulduğu bir ulusal savunma politikasına sahip olacaktır.

For thousands of years, the adventure of mankind's civilization on earth has been marked by minerals. Mankind's ability to possess and utilize mineral resources has changed societies, governments, borders of countries; and eras. Today, the world is on the brink of a new change caused by the climate crisis. Overcoming the climate crisis depends on the energy transition, and the realization of the energy transition depends on the existence of critical minerals. While the world enters a new era, the "The Critical Minerals Age", the cards that were shuffled a hundred years ago for oil in global geopolitics are now being reshuffled for critical minerals. In the competitive and insecure environment of the geopolitical field of renewable energy, states are engaged in a zero-sum struggle. As the importance of critical minerals in the fields of national security, energy, economy, industry and technology grows, countries are trying to find ways to sustain their existence and increase their prosperity, while resource nationalism is on the rise all over the world. History has taught us that both wisdom and resources must be sufficient for national security. In this sense, the current legislation and practical policies of the United States on "critical minerals security" provide a terminology, literature and a comprehensive perspective that should be evaluated in order to predict the developments that may occur in the international political economy in the coming period. This doctoral dissertation makes a comprehensive assessment of the US policies towards critical minerals in the light of the developments and proposes various policy recommendations for Türkiye's national security in the current period in which neomercantilist policies are increasing among states. Türkiye will have a national defense policy in which foreign dependence on critical minerals is minimized and defense resource readiness is always kept at the highest level with the construction that will include the "Critical Minerals Security Law" and the "Defense Production Law" as legal regulations and the "National Defense Stockpile" and the "Defense Acquisition and Logistics Agency" as institutional regulations.