Devletin Yeniden Ölçeklenmesi ve Finansallaşma: Yerel Yönetimlerin Mali Etkinliklerinin Değerlendirilmesi

Yerel yönetimler kapitalist devlet aygıtının ulus-altı ölçekte örgütlendiği, devletingücünün ve düzenleyici işlevinin yerelde temsil yetkisine sahip organik birbileşenidir. Özellikle 1980’li yıllardan itibaren devletin neoliberal politikalarlayeniden yapılandırılması sürecinde yerel yönetimlere sermayenin yeniden değerlenmesindeönemli roller verilmiştir. Bir başka deyişle, yerelleşme, sermayebirikiminin yapısal dinamiklerinin yeniden biçimlendiği neoliberal küreselleşmesürecinde kapitalizmin kendini yenilediği önemli eksenlerden biri olmuştur. Bukapsamda, yerel kamu hizmetlerin ticarileştirilmesiyle yerellerde sermaye birikimininönünü açacak yeni kurum ve örgütlenmelerin oluşturulması ve kamu-özelişbirliklerinin daha yoğun ve çeşitlenen modellerle hayata geçirilmesigibi bir dizi reformlar hedefenmiştir. Yerel yönetimlerin, özellikle belediyelerin,yeni düzenlemelerle birlikte yeniden ölçeklenme ve finansallaşma bağlamındamali etkinlikleri önemli ölçüde artmıştır. Belediyeler ve dolayısıyla vatandaşlarmal, hizmet ve kredi alımları açısından piyasanın en önemli müşterileri halinegelmiştir. Diğer taraftan, belediyeler, altyapı yatırımlarıyla ve rant arttırıcı imarkararlarıyla sermayeye doğrudan ve dolaylı katkılarda bulunmaktadır. Bu çalışmadasöz konusu katkılar, Türkiye’de yerel yönetimlerin 1980 sonrası dönemdeyeniden yapılandırılması tartışmaları çerçevesinde belediye kamu alımlarının,harcamalarının (fonksiyonel ve ekonomik), finansmanının ve yükümlülüklerininanaliziyle ortaya konulmaktadır. Çalışma, genel olarak 1980 sonrası dönemi dikkatealmakla birlikte 2000/ 2001 ekonomik krizlerinin ardından gelen yenidenyapılanma dönemi olması ve Adalet ve Kalkınma Partisi’nin süregiden tek partiiktidarıyla nitelenmesi açılarından 2002 sonrası döneme odaklanacaktır.