Yemekten Önce ve Sonra Tuz Yemeyi Tavsiye Eden Rivâyetlere Dair Bir Araştırma

Yemekten önce ve sonra tuz yemenin sünnet olduğuna dair bir ön kabul toplumumuzda oldukça yaygındır. Tespitlerimize göre bu ön kabulün en eski hadis dayanağı el-Hârisb. Ebû Üsâme’nin el-Müsned’idir. Bu eserdeki merfû? bir rivâyette Hz. Peygamber’inHz. Ali’ye yemekten önce ve sonra tuz yemesini tavsiye ettiği görülmektedir. Ancak muhaddisler, senedinde bulunan –biri hadis uydurmakla itham edilen– üç çok zayıf râvînedeniyle bu rivâyetin çok zayıf veya mevzû? olduğunu belirtmişlerdir. Hadisin mevkûfrivâyetinin durumu da pek farklı değildir. Bununla birlikte Ebû Tâlib el-Mekkî ve Gazzâlîgibi bazı âlimler hadis konusunda otorite olmadıklarından dolayı olsa gerek bu mevkûfrivâyete kitaplarında yer vermişler ve bu uygulamanın yemek âdâbından olduğunu söylemişlerdir. Daha sonra bu ön kabul Gazzâlî ve Geylânî gibi âlimlere karşı halkın derinitimadından dolayı hızla yayılmış ve orucun tuzla açılmasının sünnet olduğu şeklinde birinanış da buna eklenmiştir. Makalede konunun teknik detayları açıklandıktan sonra dinintemel kaynaklarını değil de kişileri mutlak olarak referans almanın mevzû? rivâyetlerinyayılıp sahîh hadislerin geri planda kalması noktasında çok etkili olduğuna ve bu tutumunzararlarına dikkat çekilmiştir.