ŞEHİRLEŞME, SANAYİLEŞME VE ÇEVRESEL TAHRİBAT İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA

Çevresel tahribat kavramına yönelik yapılan çalışmalarda genel kapsamlı bir gösterge olmasından dolayı temsilen ekolojik ayak izi değişkeni kullanılmaktadır. Bu çalışma Türkiye’nin 1970-2018 dönemine yönelik şehirleşme, sanayileşme, çevresel tahribat ve yardımcı değişken olarak da kişi başına GSYİH ve ekonomik küreselleşme değişkenlerinin arasındaki ilişkiyi test etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın amacına yönelik belirlenen bu değişkenlere sırasıyla durağanlık, eşbütünleşme, Granger nedensellik ve varyans ayrıştırması analizi yapılmıştır. Ulaşılan sonuçlara göre şehirleşme, sanayileşme, çevresel tahribat, kişi başına GSYİH ve ekonomik küreselleşme arasında uzun dönemli bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Nedensellik açısından ise çevresel tahribat değişkeni ile şehirleşme ve sanayileşme değişkenleri arasında doğrudan bir Granger nedenselliği bulunamamıştır. Fakat küreselleşme ve gelir değişkenlerinden çevresel tahribat değişkenine doğru tek yönlü bir nedensellik olduğu ortaya çıkmıştır. VAR analizinde şehirleşme ve sanayileşme oranında meydana gelen bir şokun çevresel tahribat üzerindeki etkisi % 0.46 ve % 0.29 gibi çok sınırlı bir oranda dalgalanmaya neden olduğu görülmektedir.