Yazar "Alkan, Celalettin" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 2 / 2
  • [ X ]
    Öğe
    Muhammed b.Yûsuf el-Firyâbî'nin tefsir anlayışı: Suyûtî'nin ed-Dürru'l-Mensûr adlı tefsiri özelinde
    (Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, 2024) Alkan, Celalettin; Kurban, Nur Ahmet
    Rivayet türü tefsirlerin en kapsamlılarından olan ed-Dürru'l-mensûr, Suyûtî'nin (ö. 911/1505) seçkin eserlerindendir. Nitekim Suyûtî ed-Dürru'l-mensûr'u, birinci kalite eserleri içerisinde zikretmektedir. Suyûtî bu eserinde ayetleri tefsir ederken kendi kanaatlerini sunmaktan kaçınmış, bunun yerine tamamen ulaşabildiği rivayetleri kullanmayı tercih etmiştir. Suyûtî takip ettiği bu yöntemle kendi dönemine kadarki tefsir müktesebâtının hatırı sayılır bir kısmını ed-Dürru'l-mensûr'da toplayabilmiştir. Eser bu haliyle adeta bir tefsir koleksiyonunu andırmaktadır. Öte yandan yalnızca rivayetlerden müteşekkil yapısı onu mutlak bir rivayet tefsiri kılmaktadır. Eserde 400'e yakın kaynağa müracaat edilmiştir. ed-Dürru'l-mensûr'un dikkat çekici yönlerinden bir diğeri ise bazı kaynaklarının günümüze ulaşamamış olmasıdır. Eserdeki bu kayıp kaynakların oranı %40'tır. Muhammed b. Yûsuf el-Firyâbî'nin (ö. 212/827) tefsiri de bunlardan bir tanesidir. Firyâbî daha çok hadisçiliği ve tefsirciliği ile meşhur olan, hadis otoriteleri tarafından genellikle "sika" kabul edilen muteber bir âlimdir. Onun rivayet ettiği hadisler Kütüb-i Sitte'nin tümünde yer almıştır. Kendisiyle aynı nisbeyi taşıyan ve ülkemizde daha fazla tanınan Ebû Bekr Ca'fer b. Muhammed b. el-Hasen el-Firyâbî'den (ö. 301/913) yaklaşık bir asır önce yaşamıştır. Kaynaklardaki mensubiyetine nazaran Türk olduğu bilinmektedir. Firyâbî aynı zamanda ünlü hadis âlimi Buhârî'nin (ö. 256/870) en büyük hocalarındandır. Bu yönleri dikkate alındığında tefsirinin günümüze ulaşamaması üzücü bir kayıptır. Onun ed-Dürru'l-mensûr aracılığıyla muttali olabildiğimiz rivayetleri sonraki dönemlerde yazılan tefsirlere kaynaklık etmiş ve tefsir sahasındaki tartışmalara yön vermiştir. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Suyûtî, ed-Dürru'l-mensûr fi't-tefsîr bi'l-me'sûr, Muhammed b. Yûsuf el-Firyâbî, Rivayet.
  • Küçük Resim
    Öğe
    Süyûtî’nin ed-Dürrü’l-Mensûr Adlı Tefsirinin Rivayet Kaynakları: Muhammed b. Yûsuf el-Firyâbî Örneği
    (2024) Alkan, Celalettin
    Süyûtî’nin (ö. 911/1505) seçkin eserlerinden biri olan ed-Dürrü’l-mensûr, rivayet türü tefsirlerin en kapsamlılarındandır. Süyûtî bu eserinde ayetleri tefsir ederken kendi kanaatlerini sunmaktan kaçınmış, bunun yerine tamamen elinde bulunan rivayetleri kullanmayı tercih etmiştir. Benimsediği yöntem sayesinde ken-di dönemine kadarki tefsir müktesebâtının hatırı sayılır bir kısmını toplayacak şekilde oluşturduğu ed-Dürrü’l-mensûr, bu haliyle adeta bir tefsir koleksiyonunu andırmaktadır. Yalnızca rivayetlerden müteşekkil yapısı onu mutlak bir rivayet tefsiri kılmaktadır. Bu eserin dikkat çekici özelliklerinden bir diğeri ise bazı kaynaklarının günümüze ulaşamamış olmasıdır. Muhammed b. Yûsuf el-Firyâbî’nin (ö. 212/827) tefsiri de bu kayıp kaynaklardan bir tanesidir. Firyâbî daha çok hadisçiliği ve tefsirciliği ile meşhur olan, hadis otoriteleri tarafından genellikle “sika” kabul edilen muteber bir âlimdir. Onun rivayet ettiği hadisler Kütüb-i Sitte’nin tümünde yer almıştır. Kendisiyle aynı nisbeyi taşıyan ve ülkemizde de tanınan Ebû Bekr Ca‘fer b. Muhammed b. el-Hasen el-Firyâbî’den (ö. 301/913) yaklaşık bir asır önce yaşamıştır. Kaynaklardaki nisbesine göre Türk olduğu bilinmektedir. Firyâbî bunların yanı sıra erken dönemin tanınmış simaların-dan olan Süfyân es-Sevrî’nin (ö. 161/778) gözde öğrencisidir ve ünlü hadis alimi Buhârî’nin (ö. 256/870) en büyük hocalarından biridir. Tüm bu yönler dikkate alındığında Firyâbî’nin tefsirinin elimizde olmaması üzücü bir kayıptır. Onun ed-Dürrü’l-mensûr aracılığıyla muttali olabildiğimiz rivayetlerine bakıldığında pek çok konuya geniş bir yelpazede değindiği anlaşılmaktadır. Bu rivayetler sonraki dönemlerde yazılan tefsirlere kaynaklık etmiş ve günümüzdeki tefsir anlayışlarının teşekkülünde önemli bir rol oynamıştır.