Yazar "Kaya, Adem" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 1 / 1
  • Küçük Resim
    Öğe
    Marmara bölgesinde imazamoksa tolerant ayçiçeği yetiştirilen tarlalarda yabancıotlarda dayanıklılık üzerine çalışmalar
    (Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, 2025) Kaya, Adem; Uludağ, Ahmet
    Türkiye'de yağlık olarak yetiştirilen en önemli bitkilerden ayçiçeği ekiminin büyük kısmı Marmara Bölgesinde gerçekleştirilmektedir. Ayçiçeği üretiminde başta parazit olanlar olmak üzere yabancıotlar, en mühim meselelerden biriyken dallanmış amino asitlerin biyosentezinde temel rol oynayan asetolaktatsentaz enzimini (ALS) inhibe eden imidazolinon grubu herbisitlere tolerant ayçiçeği çeşitlerinin geliştirilmesiyle daha etkili bir şekilde kontrol edilebilir hâle gelmişlerdir. Bunun sonucunda da imazomoks etkili maddeli herbisitler devamlı olarak kullanılmaya başlanmıştır. ALS inhibitörlerine dayanıklılık birçok yabancıot türünde yaygındır. Marmara Bölgesinde, ayçiçeğinde yaklaşık 20 yıldan fazla bir süredir yoğun bir şekilde imazamoks kullanılan tarlalarda bazı yabancıotlarda etki düşüklüğü gündeme gelmiştir. Bu çalışmada var olduğu gözlenen etki düşüklüğünün doğrulanması hedeflenmiştir. İmazamoks etkili maddesine karşı yabancıotların tepkisi ile ilgili olarak üreticilerden, gözlemlerine dayalı ön bilgi toplanması amacıyla bir anket çalışması ve çiftçilerin daha az etkileniyor dediği bazı yabancıotlarda imazamoksa dayanıklılığın tespitine yönelik olarak tarama testi uygulanmıştır. Nisan ve haziran 2024'te Marmara Bölgesindeki 5 ilde ve 31 yerleşim biriminde toplam 104 üretici ile yapılan ankette 100 çiftçinin imazamoks etkili maddeli herbisitler kullandığı belirlenmiştir. Bu çiftçilerden 79'u, bazı yabancıotlara karşı imzamoksun etkisinin azaldığını ifade etmişlerdir. Bu çiftçilere ait tarlalar ağustosun ilk haftalarında ziyaret edilerek altı sirken (Chenopodium album L.), altı köpeküzümü (Solanum nigrum L.) ve dört domuzpıtrağı (Xanthium strumarium L.) popülasyonundan tohum numunesi alınmıştır. 240C sıcaklık, 16 saat aydınlatma sistemine sahip iklim odasında saksılarda yabancıotlar yetiştirilmiş ve imazamoks etkili maddeli herbisit 200 ml/da ve 400 ml/da dozlarda 30.10.2024 tarihinde uygulanmıştır. Uygulama sonrası 7, 14 ve 21nci günlerde gözlemler alınmış ve yaş ağırlıklar belirlenmiştir. Sirken ve domuzpıtrağının bütün popülasyonlarında tavsiye edilen dozda bir etki düşüklüğü görülmüştür. Sirken ve köpeküzümünün birer popülasyonda iki kat dozda da etki düşüklüğü tespit edilmiştir. Her ne kadar bu verilerle dayanıklılık oluştuğu söylenemese de dayanıklılığın oluşmaya başladığı söylenebilir. Etki düşüklüğünün dayanıklılıktan ziyade, uygulama hatalarından kaynaklanmış olabileceği ancak tedbirler alınmazsa dayanıklılığın Marmara Bölgesi ayçiçeği alanlarında yayılabileceği kanaatine varılmıştır.