Yazar "Karamercan, Nahide Sevde" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 1 / 1
  • [ X ]
    Öğe
    Online ortamda edinilen sağlık bilgilerine güven ölçeği oluşturma çalışması
    (Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, 2025) Karamercan, Nahide Sevde; Sarı, Oktay; Kılınçarslan, Mehmet Göktuğ
    Amaç: İnternet ve dijital platformlar, sağlık bilgisine ulaşma konusunda yaygın biçimde kullanılmaktadır. Bu çerçevede çevrim içi ortamlarda sunulan bilgilerin niteliğine, doğruluğuna ve güvenilirliğine ilişkin belirsizlikler çokça araştırılmış ancak kişilerin edindikleri bilgilere duydukları öznel güven duygusu bu araştırmalarda bilgilerin güvenilirliğine dair yapılan çalışmalar kadar araştırılmamıştır. Literatürde çevrim içi sağlık bilgisine güveni doğrudan ölçen bütüncül ve psikometrik açıdan güçlü bir ölçme aracının bulunmaması bu çalışmanın çıkış noktasını oluşturmuştur. Bu araştırmanın amacı, çevrim içi ortamda edinilen sağlık bilgilerine yönelik güven düzeyini değerlendirmek üzere geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Yöntem: Araştırma için Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Bilimsel Araştırma Etik Kurulu'ndan 26.02.2025 tarih ve 2025-66 sayılı onay alınmıştır. Çalışmanın verileri Çanakkale ilinde yer alan ÇOMÜ Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 18–65 yaş aralığındaki toplam 796 hasta veya hasta yakınından hibrit yöntem (yüz yüze ve çevrim içi) ile toplanmıştır. Sağlık çalışanları ile çalışma metoduna uyumu engelleyebilecek hastalık veya engeli bulunan bireyler kapsam dışı bırakılmıştır. Literatür taraması sonucunda oluşturulan 39 maddelik taslak ölçek için uzman görüşü ve dil düzenlemesi yapılmış; verilerin analizine geçmeden önce veri seti rastgele bölme yöntemi ile iki alt dosyaya ayrılmıştır. Ölçek maddelerinin yapı geçerliliğini değerlendirmek üzere 393 kişilik veri seti açımlayıcı faktör analizinde (AFA), 403 kişilik veri seti ise doğrulayıcı faktör analizinde (DFA) kullanılmıştır. Analizler JAMOVI ve R programlarıyla yürütülmüştür. Bulgular: Online Ortamda Edinilen Sağlık Bilgilerine Güven Ölçeği'nin taslak formu 39 maddeden oluşmuş, AFA sürecinde madde-toplam korelasyonu 0,30'un altında kalan ve çapraz yüklenen toplam 22 madde ölçekten çıkarılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda kalan 17 maddenin üç faktör altında toplandığı görülmüş; birinci faktörün özdeğeri 7,14, ikinci faktörün 4,39 ve üçüncü faktörün 1,02 olarak hesaplanmıştır. Üç faktörün birlikte açıkladığı toplam varyans %73,9'dur. Faktör yüklerinin 0,552 ile 0,987 arasında değiştiği belirlenmiş; faktörler sırasıyla "Bilgiye Dayalı Karar", "Eleştirel Değerlendirme" ve "Sosyal Geri Bildirim" olarak adlandırılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda üç faktörlü yapının geçerliliği doğrulanmış (CFI=0,966; TLI=0,959; RMSEA=0,068; X²/df=2,864; p<0,001) ve model uyumunun istatistiksel olarak kabul edilebilir düzeyde olduğu görülmüştür. Ölçeğin Cronbach Alpha katsayısı genel toplam için 0,917 olup, alt faktörlerde sırasıyla 0,915, 0,886 ve 0,856 olarak bulunmuştur. Sonuç: Yapılan analizler sonucunda, Online Ortamda Edinilen Sağlık Bilgilerine Güven Ölçeği'nin 17 maddeden ve üç faktörden oluştuğu, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. Ölçek, çevrim içi sağlık bilgilerine yönelik güveni yalnızca bilişsel düzeyde değil; aynı zamanda davranışsal eğilimler ve sosyal geri bildirim boyutları üzerinden çok boyutlu olarak değerlendirmektedir. Elde edilen bulgular, ölçeğin gelecekte dijital sağlık iletişimi çalışmalarında, araştırma amaçlı uygulamalarda ve çevrim içi sağlık bilgisinin güven dinamiklerini inceleyen alan araştırmalarında kullanılabilecek nitelikte olduğunu göstermektedir.