Yazar "Altunkaya, Macide" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 1 / 1
  • [ X ]
    Öğe
    Mûsâ İznikî'nin Enfesü'l-Cevâhir isimli tefsirindeki yöntemi
    (Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, 2023) Altunkaya, Macide; Özmen, Ferihan
    Osmanlı Devleti, edebiyatta, tarihte, bilimde, sanatta olduğu gibi dinî ilimler sahasında da geride büyük bir kültür mirası bırakmıştır. Bu kültürel miras çok ciddi çalışma ve araştırma gerektirecek ölçüde zengin bir birikime sahiptir. Osmanlı'nın zengin kültür mirası içerisinde te'lif, tercüme, hâşiye, şerh ve ta'lîkât çalışmaları ile tefsir faaliyetleri önemli boyutta yerini almaktadır. Osmanlı'nın ilk dönemlerinde tefsir çalışmalarının temellerini oluşturan te'lif ve tercüme pek çok eserin kaleme alınması söz konusudur. Tez çalışmasında, Enfesü'l-cevâhir adlı eserin tefsir yöntemi açısından incelenmesi gerçekleştirilmiştir. Bu eser Osmanlı Devleti'nin ilk dönemlerinde Eski Anadolu Türkçesi ile kaleme alınmıştır. Kütüphanelerde eserin pek çok nüshası ve varyantları bulunmaktadır. Eserin müellifi ve muhtevası hakkında çeşitli varsayımda bulunulmuş, birbirinden farklı düşünceler ortaya konulmuştur. Eser Ebü'l-Leys es-Semerkandî'nin (ö. 373/983) tefsir eserinin tercümesi olarak Ahmed-i Dâî (ö. 820/1421), Mûsâ İznikî (ö.850/1446) ve İbn Arabşâh'a (ö. 854/1450) atfedilmiş; bunun yanında Mûsâ İznikî'ye ait Hâzin el-Bağdâdî'nin (ö. 741/1341) Lübâbü't-te'vîl fî ma?âni't-tenzîl eserinin tercümesi olduğu da öne sürülmüştür. Araştırmada Yazma Eser Kütüphanelerinde bulunan nüshalara ulaşılarak ilk önce Enfesü'l-cevâhir'in müellifi hakkında araştırma ve tetkikler yapılmıştır. Bunun sonucunda eserin müellifinin Mûsâ İznikî olduğunu ortaya koyan çalışmalar tespit edilmiştir. Sonrasında muhtevası ve metodu üzerinde incelemeler yapılarak eserin te'lif mi yoksa farklı bir eserin tercümesi mi olduğu konusu belirlenmeye çalışılmıştır. Bu değerlendirmeler sonrasında da Enfesü'l-cevâhir'in Ebü'l-Leys es-Semerkandî'nin tefsirini temel kaynak alarak oluşturulmuş te'lif bir eser olduğu müşahede edilmiştir. Bu açıdan eser oluşturulurken istifade edilen kaynakların, eserin tefsir ilminde meydana getirdiği tesirlerin, eserde yer alan Kur'ân ilimleri bilgilerinin ve eserin rivâyet ve dirâyet açısından tefsir metodunun incelenmesi yapılmıştır. Çalışmada, Yazma Eser Kütüphanelerinden, yazmalar.gov. waqfeya.gov. internet adreslerinden ve Şâmile programından kaynak tespiti yapılmıştır. İSAM ve Yöktez internet tarayıcılarından tez ve makale temini sağlanarak gereken dökümanlar elde edilmiştir.