Eker, Ümit2025-01-272025-01-2720192147-1185https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/333137https://hdl.handle.net/20.500.12428/19941Çağatay Türkçesinde genel olarak hareket ismi veya geçici sıfat yapma görevindekullanılan “-GAn” eki, müstakil kullanımının yanında son dönem ÇağatayTürkçesinde zaman zaman “-AdUrGAn” şeklinde de görülebilmektedir. Yapı buşekliyle eklendiği fiilde geniş / şimdiki zamanda fiilin bir müddet sürdüğünü ortayakoyar. Ekin genişleyerek “-AdUrGAn” şeklini almasında “-GAn” ekindeki işlevçeşitlenmeleri nedeniyle geniş zaman anlamının zayıflamasının önemli etkisi vardır.Yapıda, geniş / şimdiki zamanda fiilin bir müddet devam ettiği veya hâlen devametmekte olduğu anlamını ortaya koymak için “-GAn” ekinin önüne “-AdUr” yapısıgetirilmiş ve süreç içinde bu üç unsur kalıplaşmıştır. İlk kez klasik öncesi,yoğunluklu olarak da klasik sonrası devir Çağatay Türkçesi döneminde kullanılanyapı, yalnız başına ve geniş zamana bağlı bir hareket gösteren geçici bir isim olarakkullanılabildiği gibi iyelik, çokluk ve isim çekimi eklerini de alabilmekte, yüklemolarak da kullanılabilmektedir. “-AdUrGAn” yapısının yerini Çağatay Türkçesininardılı Özbek Türkçesinde “-(ä)yåtgän” ve “-(ä)digän” / “-(y)digän” / “-(ä)dirgän”biçimleri almıştır.trinfo:eu-repo/semantics/openAccessTarihDil ve Dil BilimEdebi Teori ve EleştiriArticle8316661687333137