Seçilen bazı örten çift yıldız sistemlerinde dönem analiziyle ötegezegen araştırılması

Örten çift yıldızlarda yörünge döneminin zamanla değişiminin incelenmesi kütle aktarımı, manyetik etkinlik, eksen dönmesi gibi birçok fiziksel olayın açıklanmasında kullanılan önemli bir yöntemdir. Dönemin değişimine neden olan etkilerden birisi de ışık-zaman etkisi olarak adlandırılan çift sisteme çekimsel olarak bağlı bileşen veya bileşenlerin varlığıdır. Bu yöntemle sisteme bağlı bileşenin yörünge parametreleri bulunabildiği gibi kütlesi de tahmin edilebilmektedir. Bu tez çalışmasında, O-C eğrileri çoklu sistem karakteristiği gösteren HW Vir, CM Dra, UZ Lyr, LT Her, V995 Cyg ve V404 Lyr örten çift yıldız sistemlerinin dönem analizleri yapılmıştır. Bunun için literatürden sistemlerin gözlenmiş tüm minimum zamanları toplanmış, bunlara ek olarak da çeşitli veri tabanlarından ve Kepler Uzay Teleskobu ile elde edilmiş fotometrik gözlemlerden Kwee-van Woerden (1956) yöntemi kullanılarak yeni minimum zamanları hesaplanmıştır. Yapılan analizlere göre çalışılan sistemlerde ilave cisimlerin olduğu, ayrıca HW Vir, UZ Lyr, LT Her, V995 Cyg ve V404 Lyr sistemlerinde dördüncü bir bileşenin varlığı, CM Dra sisteminde eksen dönmesi olduğu görülmüştür. Analizlerden HW Vir'in 19 ve 28 Mj kütleli, UZ Lyr'in 258 ve 317 Mj kütleli, LT Her'in 327 ve 259 Mj kütleli, V995 Cyg'nin 1 ve 5 M? kütleli ve V404 Lyr'in 477 ve 53 Mj kütleli ilave bileşenlere sahip sistemler olduğu, CM Dra'nın üçüncü bileşeninin minimum kütlesinin ise 2 Mj olduğu hesaplanmıştır. Spiegel ve ark. (2010) verdiği kütle sınırları göz önüne alındığında HW Vir'in ilave bileşenlerinin kahverengi cüce olduğu, CM Dra'nın üçüncü bileşeninin ötegezegen olduğu, V404 Lyr'in ilave bileşenlerinden birinin kahverengi cüce olduğu fakat tüm sistemlerdeki diğer ilave bileşenlerin ise ötegezegen veya kahverengi cüce olamayacağı sonucuna varılmıştır.

Orbital period variation by time in eclipsing binary systems is an important method for explaining multiple physical phenomena such as mass transfer, magnetic activity and apsidal motion. The existence of additional body or bodies that bounded systems gravitationally is named light-time effect which is one of the effects that it causes period variation. Orbital parameters of the additional body of system can obtain besides mass can estimate by this method. In this thesis, period analysis of HW Vir, CM Dra, UZ Lyr, LT Her, V995 Cyg and V404 Lyr eclipsing binaries which shows multiple system characteristics in their O-C diagrams were investigated. All observed minimum times were collected from literature and in addition to these, minimum times which were computed by using Kwee-van Woerden (1956) method were added from various databases and obtained photometric observations with Kepler Space Telescope. According to the results of analyses, investigated systems have additional bodies, also HW Vir, UZ Lyr, LT Her, V995 Cyg and V404 Lyr have fourth component and it's seen apsidal motion in CM Dra system. From the results of analyses it's obtained HW Vir with 19 and 28 Mj masses, UZ Lyr with 258 and 317 Mj masses, LT Her with 329 and 259 Mj masses, V995 Cyg with 1 and 5 M? masses and V404 Lyr with 477 and 53 Mj masses have additional bodies, also CM Dra has third component with 2 Mj mass. It's considered mass limits that given by Spiegel et al. (2010), it's made inferences about that components of HW Vir are brown dwarfs, third component of CM Dra is an exoplanet, one of the components of V404 Lyr is a brown dwarf but the rest of additional bodies of all systems are neither exoplanet nor brown dwarf.