Fusarium culmorum'un farklı buğday çeşitlerinde zearalenone üretimi ve hastalık şiddetiyle korelasyonunun saptanması

Bu çalışma, 2009-2010 buğday yetiştirme döneminde Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Dardanos Araştırma ve Uygulama arazisinde yürütülmüştür. Bu çalışmada farklı buğday çeşitlerine inokule edilen ve buğdayda Fusarium başak yanıklığına (FHB), verim ve kalitenin azalmasına, tanelerde mikotoksin akümülasyouna sebep olan Fusarium culmorum'un farklı buğday çeşitleri arasında hastalık şiddeti açısından farklılıkları saptamak ve verime olan etkisini karşılaştırmak amaçlanmıştır. Ayrıca F. culmorum tarafından inokule edilen başaklarda oluşturdukları bir mikotoksin olan zearalenone (ZEA) üretimi karşılaştırılmıştır. Bu amaçla 23 buğday çeşidi kullanılmıştır. Başaklar çiçeklenme döneminde şırınga yöntemi ile F.culmorum izolatı ile inokule edilmiştir. Hastalık gelişimi 3 farklı zamanda ölçülmüş ve elde edilen veriler hastalık gelişimi altındaki bölge (AUDPC)'nin hesaplanmasında kullanılmıştır. F. culmorum ile inokule edilen buğday çeşitlerinin hastalık şiddetleri arasında istatistiki olarak fark olduğu saptanmıştır. Bin tane ağırlığı yönünden çeşitler arasında istatistiksel olarak önemli farklılıkların olduğu gözlenmiştir. ZEA birikimi yönünden ise çeşitler arasında belirgin farkların bulunduğu da görülmüştür. Ele alınan özellikler arasındaki ilişki incelendiğinde başak ağırlığı ile bin tane ağırlığı arasında pozitif, AUDPC ile başak ağırlığı ve bin tane ağırlığı arasında negatif yönde bir ilişki olduğu saptanmıştır. Ayrıca ZEA ile AUDPC arasında da pozitif bir korelasyon olduğu saptanmıştır. Bu çalışmadan F. culmorum'un farklı buğday çeşitlerinde farklı oranlarda hastalık şiddetine sebep olduğu ve verimi farklı oranlarda düşürdüğü, aynı zamanda ZEA akümülasyonunun hastalık şiddeti ile doğrudan ilişkili olmadığı sonucuna varılmıştır.Anahtar kelimeler: Fusarium culmorum izolatları, Buğday, Hastalık gelişimi, Başak Ağırlığı, Bin Tane Ağırlığı, ZEA.

This study was conducted at the Dardanos Agricultural Research Station of Çanakkale Onsekiz Mart University in 2009-2010 wheat growing season. Fusarium head blight (FHB), caused by Fusarium culmorum, results in yield and quality reductions and mycotoxin accumulation. The aim of the research was to evaluate the reaction of the wheat genotypes to FHB and yield lose. The mycotoxin, zearalenone (ZEA) was also quantified in infected and control wheat seeds. Twenty three wheat genotypes were employed in the research. Flowering heads were inoculated with the suspension of F. culmorum using syringe method. Disease development was measured with a rular in three occasions, the data, then, were used to calculate the area under disease progress curve (AUDPC). It was found that there was a significant difference in means of disease severity amoung the wheat genotypes. It was also determined that a thousand seed weight and ZEA were different in different genotypes following inoculation with F. culmorum. A correlation analysis exhibited that there was a positive correlation between head weight and a thousand seed weight, however, a negative correlation was found between AUDPC and head weight, and AUDPC and a thousand seed weight. ZEA accumutalion was correlated positively with AUDPC. The results suggest that wheat genotypes respond to the F. culmorum infection differently; therefore, severe infection results severe yield loss and ZEA accumulation.Keywords: Fusarium culmorum, Wheat, AUDPC, Head Weight, Thousand Kernel Weight, ZEA