Jean Jacques Rousseau ve aydınlanma: karşı aydınlanmacı olarak J. J. Rousseau

Bu çalışmada, Aydınlanma döneminin önemli düşünürlerinden biri olan Jean Jacques Rousseau'nun Aydınlanma ve Karşı Aydınlanma bağlamında değerlendirilen eleştirileri ele alınmıştır. Rousseau'nun insanlık, uygarlık, özel mülkiyet gibi pek çok konuda dile getirdiği eleştirilerinin tam manasıyla anlaşılabilmesi için Aydınlanmayı ve onu ortaya çıkaran sebeplerin iyi okunması gerekmektedir. Bu bağlamda Rönesans, reform ve Fransız İhtilali bilhassa Avrupa'nın bütün bir düşünsel birikimini derinden etkilemiştir. Temelde akılcılık, bilimcilik ve ilerlemecilik gibi anlayışlarla insan, özgürleştirilmek istenmiştir. Fakat bu idealler, Aydınlanmaya eleştirel bir bakış açısıyla bakan her düşünür için insanın başka bir esaretin içine düşmesiyle sonuçlanmıştır. Bu yüzden de kendine karşıt fikirlerin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Aydınlanmanın yıkıcı etkileri ve sonuçlarına ilişkin yapılan bütün eleştirileri Karşı Aydınlanma bağlamında değerlendirmek mümkündür. Burke'ün gelenekten tam olarak kopmama isteği, Nietzsche'nin hakikate ulaşmanın tek bir yolla mümkün olmadığı düşüncesi, Vico'nun tarihi gerçekliğe yaptığı vurgu ve daha birçok düşünürün dile getirdiği eleştiriler, Aydınlanmanın ideallerinin iddia edildiği gibi insanı özgürleştiren bir nitelikte olmadığını gözler önüne sermeye çalışmıştır. Bu noktada Rousseau'nun hem Aydınlanmacı hem de Karşı Aydınlanmacı tavrı onu özel bir konuma yerleştirmiştir.

This study deals with the criticisms of Jean Jacques Rousseau, one of the most important thinkers of the Enlightenment period, these criticisms are discussed in the context of the Enlightenment and the counter-Enlightenment. In order to fully understand Rousseau's criticisms on many issues such as humanity, civilization and private property, it is necessary to understand the Enlightenment and its causes. In this context, the Renaissance, the Reformation and the French Revolution deeply influenced European thought. Basically, people were intended to be liberated through understandings such as rationalism, scientism and progressivism. However, for every thinker who looked at the Enlightenment from a critical point of view, these ideals resulted in falling into a different kind of oppression. Therefore, it led to the emergence of opposing ideas. It is possible to evaluate all criticisms of the destructive effects and consequences of the Enlightenment in the context of counter-enlightenment. Burke's wish to stay partly connected to tradition, Nietzsche's idea that it is not possible to reach the truth in a single way, Vico's emphasis on historical reality and the criticisms expressed by many other thinkers have tried to reveal that the ideals of the Enlightenment are not as liberating as claimed. At this point, Rousseau's both Enlightenmentist and counter-Enlightenmentist attitude gave him a unique place in the debate.