Tahirova koyunlarında doğu friz kan düzeyinin büyüme ve süt özelliklerine etkisi

Koyunculukta yerli ırkların sahip oldukları dayanıklılık, adaptasyon kabiliyeti, hastalıklara karşı direnç gibi özelliklerinin kültür ırklarının yüksek verim özellikleriyle birleştirilmesi koyun yetiştiriciliğine katkı sağlamaktadır. Bu çalışma, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi bünyesinde Tahirova koyunlarındaki Doğu Friz kan düzeyinin (% DF) kuzulardaki büyüme performansı ile süt verimi ve bileşenlerine etkilerini belirlemeyi amaçlamıştır. Çalışma bulgularını 2012-2021 yılları arasında %75-100 DF kan düzeyine sahip melez koyunlardan elde edilen veriler oluşturmuştur. Çalışmada, kuzuların büyüme performansını etkileyen temel faktörlerin yıl (P<0,001), doğum tipi (P<0,05) ve cinsiyet (P<0,05) olduğu tespit edilmiştir. Erkek ve tek doğan kuzular, daha yüksek büyüme performansı göstermiştir (P<0,05). Kuzuların kendi DF değerleri, doğum ağırlığı dışındaki büyüme özelliklerini negatif yönde etkilemiştir (P>0,05). Ana DF, doğum ağırlığı dışında bütün büyüme özelliklerini istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönde etkilemiştir (P<0,05). Baba DF, yalnızca doğum ağırlığını (P<0,001) ve sütten kesim ağırlığını (P<0,05) olumlu ve anlamlı şekilde etkilemiştir. Bu bağlamda ana DF'nin artırılması kuzuların büyüme performansında olumsuz etki oluştururken, baba DF'nin artırılması kuzu doğum ağırlığına olumlu katkı sağlamıştır. Süt miktarı ve bileşenleri ile koyun DF arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (P=0,0139). Koyun DF kan düzeyi artışı ile süt yağı oranı arasında anlamlı şekilde azalma (P<0,001), toplam kuru madde oranı arasında anlamlı şekilde azalma(P<0,001), süt proteini arasında anlamlı şekilde artış(P=0,0485), laktoz ve yağsız kuru madde oranları arasında ise istatistiksel olarak anlam bulunamamıştır(P>0,05). Laktasyon süresi ise DF artışıyla artmıştır(P<0,001). Bu bağlamda Tahirova koyunlarının süt miktarının, laktasyon süresinin ve süt protein içeriğinin artırılmasına yönelik Doğu Friz kan düzeyi katkısının fayda sağladığı görülmüştür.

In sheep farming, combining the hardiness, adaptability, and disease resistance of indigenous breeds with the high yield of high-performance breeds contributes to production. This study, conducted at the Faculty of Agriculture at Çanakkale Onsekiz Mart University, aimed to determine the effects of East Frisian blood percentage (EF%) on the growth performance, milk yield and components of Tahirova sheep. The findings were based on data obtained from 75–10% EF crossbred ewes between 2012 and 2021. The main factors affecting lamb growth performance were year (P < 0.001), birth type (P < 0.05) and sex (P < 0.05). Male and single-born lambs exhibited higher growth performance (P < 0.05). Although the effects of lambs' EF on growth traits other than birth weight appeared to be negative, these were statistically insignificant (P>0.05). Sire EF was found to have a statistically significant negative effect on all growth traits except birth weight. The sire's EF positively and significantly affected only birth weight (P < 0.001) and weaning weight (P < 0.05). Therefore, increasing the dam's EF negatively affects lamb growth performance, whereas increasing the sire's EF positively impacts growth performance, but only for specific traits. In the results for milk yield and components, a positive and significant relationship was found between increasing EF in sheep (P = 0.0139). A significant decrease was observed in the EF-to-milk fat ratio (P<0.001) and the total dry matter ratio (P<0.001). A significant increase was observed in milk protein (P=0.0485). No statistical significance was observed in the lactose-to-nonfat dry matter ratio (P>0.05). Lactation length increased with increasing EF (P < 0.001). Therefore, increasing the genetic proportion of the East Frisian breed offers advantages in terms of daily milk yield, lactation duration, and milk protein content in Tahirova sheep.