Çanakkale'deki iç su balıkçılığı avcılık üretiminin trend analizi ve gelecek projeksiyonları

Bu tez çalışmasının amacı, Çanakkale iç su balıkçılığı avcılık üretiminin eğilimlerini belirlemek ve geleceğe yönelik projeksiyonlar oluşturmaktır. Çalışmada 2000-2023 yılları arasındaki Çanakkale iç su balıkçılığı avcılık üretimi verileri farklı istatistiksel yöntemlerle analiz edilerek eğilimi belirlenmiştir. On farklı otoregresif bütünleşik hareketli ortalama (ARIMA) modeli test edilerek üretimin geleceğine yönelik projeksiyonlar yapılmıştır. Bulgular, üretimin ortalama 16-18 ton/yıl azalma eğilimi olduğunu göstermektedir. AICC değeri en düşük olan ARIMA (0,1,0) modelinin en uygun model olduğu belirlenmiştir. ARIMA modelleriyle yapılan projeksiyonların tamamında önümüzdeki yıllarda üretimde sürekli bir azalma eğilimi tahmin edilmektedir. Daha güvenilir projeksiyonlar için daha uzun zaman dilimlerini kapsayan ve iklim değişikliği gibi çevresel değişkenleri de içeren veri setlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Elde edilen bulgular, Çanakkale iç su balıkçılığı avcılık üretiminde sürdürülebilirlik risklerinin olduğunu ve bunun için daha etkin yönetim stratejilerinin geliştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, yerel halk ve kooperatiflerle katılımcı yönetim modellerinin uygulanması, uzun vadeli balıklandırma ve stok değerlendirme programlarının güçlendirilmesi gerekmektedir. Bu çalışma Çanakkale iç su balıkçılığı avcılık üretiminin eğilimlerini ortaya koyan ve gelecek projeksiyonları üreten ilk çalışma olması nedeniyle bilimsel literatüre önemli katkı sağlamakta ve karar vericiler ile balıkçılık yöneticileri önemli bir rehberlik sunmaktadır.

This study aims to determine the trends in inland fisheries capture production in Çanakkale and to develop projections for the future. Data on inland fisheries capture production in Çanakkale between 2000 and 2023 were analyzed using various statistical methods to identify the trends. Ten different autoregressive integrated moving average (ARIMA) models were tested to generate projections for future production. The findings indicate a decreasing trend of 16-18 tons per year in production. The ARIMA (0,1,0) model, with the lowest AICC value, was identified as the most suitable model. All projections made using the ARIMA models predict a continuous decline in production in the coming years. To obtain more reliable predictions, datasets that include longer periods and environmental variables such as climate change are required. The findings highlight the sustainability risks in Çanakkale's inland fisheries capture production and emphasize the need for more effective management strategies. In this context, it is necessary to implement participatory management models with local communities and cooperatives, and to strengthen long-term stocking and stock assessment programs. This study, being the first to reveal the trends and future projections of inland fisheries capture production in Çanakkale, makes a significant contribution to the scientific literature and provides valuable guidance to policymakers and fisheries managers.