Bireysel yatırımcılarda davranışsal finans eğilimlerinin incelenmesi

Bu çalışmanın temel amacı, bireysel yatırımcıların finansal karar alma süreçlerinde sergiledikleri davranışsal eğilimlerin demografik değişkenlere göre anlamlı bir biçimde farklılaşıp farklılaşmadığı incelemektir. Yatırımcıların davranışsal eğilimleri hakkında bilgi edinmek üzere 25 maddelik Likert tipi olan "Davranışsal Finans Ölçeği" kullanılmıştır. Bu ölçek dışsal faktörler ve sürü davranışı, demografik ve sosyoekonomik faktörler ile bilişsel yanılsamalar eğilimlerine ilişkin soruları kapsamaktadır. Araştırma örneklemini İstanbul, Çanakkale ve İzmir şehirlerinden 401 katılımcı oluşturmaktadır. Elde edilen veriler SPSS 24 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada öncelikle demografik bulgular frekans analizi ile değerlendirilmiş, ardından verilerin normal dağılıma uygunluğu çarpıklık ve basıklık katsayılarıyla test edilmiştir. Davranışsal finans ölçeğinin boyutları açıklayıcı faktör analizi ile belirlenmiş, bu yapıların güvenilirliği Cronbach alfa katsayısı ile doğrulanmış ve değişkenler arası ilişkiler korelasyon analiziyle incelenmiştir. Son aşamada ise hipotezler test edilerek davranışsal finans ölçeği ve alt boyutlarının yatırımcıların demografik özelliklerine göre anlamlı bir farklılık gösterme durumu analiz edilmiştir. Analizler sonucunda davranışsal finans eğilimlerinin özellikle bilişsel yanılsamalar ve dışsal faktörler boyutlarında demografik değişkenlere duyarlı olduğu, buna karşın sosyoekonomik-demografik faktörlerde genellikle anlamlı farklılık bulunmadığı belirlenmiştir. Bu durum, yatırımcıların karar alma süreçlerinde bilişsel önyargılar ve dışsal etkilerin daha belirleyici rol oynadığını göstermektedir.

The main aim of this study is to investigate if the behavioral inclinations of individual investors in their financial decision-making processes vary considerably based on demographic characteristics. The "Behavioral Finance Scale," comprising 25 Likert-type items, was utilized to elucidate investors' behavioral inclinations. This measure encompasses inquiries regarding external influences, herding behavior and demographic and socioeconomic variables, in addition to cognitive biases. The research sample included 401 participants from the cities of Istanbul, Çanakkale, and Izmir. The data were analyzed utilizing SPSS 24 software. The study initially assessed demographic findings by frequency analysis, followed by an evaluation of data distribution normality using skewness and kurtosis factors. The behavioral finance scale dimensions were established by exploratory factor analysis, the reliability of these constructs was assessed using Cronbach's alpha coefficient, and the interrelations among variables were analyzed through correlation analysis. In the last stage, hypotheses were evaluated to determine if the behavioral finance scale and its subdimensions exhibited significant variations based on the demographic features of the investors. The findings demonstrate that behavioral finance tendencies are especially responsive to demographic variables concerning cognitive biases and external causes, but no notable variations were observed in socioeconomic-demographic characteristics overall. This discovery indicates that cognitive biases and external factors significantly influence investors' decision-making processes.