Devlet ve özel lise öğrencilerinin fiziksel uygunluk bilgi düzeyleri ile egzersiz davranışı değişim basamaklarının incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, devlet ve özel liselerde öğrenim gören öğrencilerin fiziksel uygunluk bilgi düzeyleri (FUBD) ile egzersiz davranışı değişim basamakları (EDDB) düzeylerini; cinsiyet, okul türü, lise türü ve sınıf düzeyine göre incelemektir. Araştırma, nicel yöntemlerin kullanıldığı kesitsel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Çalışma grubunu, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında İzmir ili ilçelerinde yer alan liselerde öğrenim gören devlet ve özel lise öğrencileri (n=1049) oluşturmaktadır. Veriler, FUBD ölçeği ile EDDB anketleri ile elde edilmiştir. Elde edilen veriler betimsel istatistiklerle analiz edilmiş; grup karşılaştırmalarında tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve kategorik değişkenler arasındaki ilişkilere yönelik olarak Pearson ki-kare testi kullanılmıştır. Cinsiyete göre yapılan t-testi sonuçlarına göre kadın öğrencler lehine anlamlı fark bulunmuştr, t(1047)=-3.91, p<.001. ANOVA sonuçlarına göre FUBD düzeyi, sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık göstermektedir F(3,1045)=5,762; p<.01. Okul türüne göre yapılan karşılaştırmada ise özel lise öğrencilerinin FUBD puan ortalamasının devlet lisesi öğrencilerine göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir F(1, 1047) = 9.73, p=0.002. Lise türü ile fiziksel uygunluk bilgi düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur, F(2,1046) = 41.28, p < .001. EDDB düzeylerine göre öğrencilerin en yoğun olarak "eğilim" (n=386), "hazırlık" (n=280) ve "hareket" (n=179) basamaklarında yer aldığı belirlenmiştir. Araştırma sonuçları, yapılandırılmış ve bilgi temelli beden eğitimi programlarının, öğrencilerin fiziksel uygunluk bilgilerini ve sağlıklı yaşam davranışlarını geliştirmede önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır

The aim of this study is to examine the levels of physical fitness knowledge (PFK) and stages of exercise behavior change (SEBC) among students attending public and private high schools in relation to gender, school type, and grade level. The research was conducted using a cross-sectional survey model based on quantitative methods. The study group consisted of (n=1049) students enrolled in various high schools across Türkiye during the 2023–2024 academic year. Data were collected using PFK and SEBC questionnaires with established validity and reliability. The data were analyzed using descriptive statistics; one-way analysis of variance (ANOVA) was used for group comparisons, and Pearson's chi-square test was applied to examine relationships between categorical variables. The students' mean PFK score was calculated as 14.53 (SD = 4.67). According to the ANOVA results, PFK levels differed significantly by grade level (F(3,1045) = 5.762, p < .01), with the highest mean score observed in 11th-grade students. A significant difference was also found in PFK levels by school type, with private school students scoring higher than those in public schools (F(1,1047) = 21.384, p < .01). Regarding SEBC levels, most students were found to be in the "contemplation" (n = 386), "preparation" (n = 280), and "action" (n = 179) stages. The results highlight the importance of structured and knowledge-based physical education programs in enhancing students' physical fitness knowledge and promoting healthy lifestyle behaviors.