Hicrî ilk asır Meġāzî âlimlerinin hadis ilmindeki yeri

Hicri ilk asırda ilmî anlamda belirgin bir ihtisas alanı mefhumu bulunmamakla birlikte dönemin âlimleri ilme bütüncül bir yaklaşım sergilemiş ve Kur'ân ile hadis merkezli bir metot benimsemişlerdir. Bu âlimler Hz. Peygamber'in söz, fiil ve onaylarını içeren hadislerin yanı sıra, onun hayatına dair meġāzî rivayetlerini de büyük bir titizlikle nakletmişlerdir. Meġāzî rivayetlerinin hadis usulü çerçevesinde değerlendirilmesi, bu rivayetlerin hadisler kadar sahih, muteber ve güvenilir olduğunu göstermektedir. Tezin amacı bahsi geçen dönem âlimlerinin topladıkları meġāzî rivayetlerinde ortaya koydukları hadisçi kimliklerini irdelemek ve bu ana kimlik eşliğinde yürüttükleri ilmî yaklaşımları ortaya koymaktır. Bu çalışmanın temel hedefi, özellikle meġāzîye dair rivayetlerin en az hadis rivayetleri kadar sahih, geçerli ve muteber olduğunu ilmî delillerle ortaya koymak; böylece siyer ilminin sağlam bir temele dayandığını ispat etmektir. Hadis âlimlerinin siyer ve meġāzî rivayetleriyle ilgilenmiş olmaları, siyerin salt sözlü aktarımlara veya halk anlatılarına dayanmadığını; aksine sahâbe döneminden itibaren hadis usulüyle uyumlu bir metodoloji çerçevesinde ṣaḥîfeler aracılığıyla yazılı olarak tedvin edilmeye başlandığını göstermektedir. Bu bağlamda, sahâbenin öğrencisi olan tâbiîn neslinin ve onları takip eden sonraki kuşakların, sahih rivayetleri esas alarak Hz. Peygamber'in biyografisini ilmî bir titizlikle inşa ettiklerini ortaya koymak da çalışmanın en önemli hedeflerinden biridir. Tezin sınırlarını, İslâmî ilimlerin temellerinin atıldığı ve hadisle bağlantılı olarak siyer ilminin şekillendiği hicri birinci asır oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi, doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır.

Although there was no clearly defined concept of specialization in the scientific sense during the first century of the Hijri calendar, scholars of the period adopted a holistic approach to knowledge and followed a methodology centered around the Qur'an and Hadith. These scholars meticulously transmitted not only the sayings, actions, and approvals of the Prophet Muhammad, which constitute the Hadith, but also the maġhāzī reports concerning his life. Evaluating maġhāzī reports within the framework of Hadith methodology demonstrates that these narrations are as authentic, credible, and reliable as Hadiths. The aim of this thesis is to examine the identity of these early scholars as Hadith transmitters in their collection of maġhāzī reports, and to reveal their scholarly approaches within the framework of this primary identity. The main objective of this study is to demonstrate, with scholarly evidence, that the maġhāzī reports are at least as authentic, valid, and credible as Hadith reports—thus proving that the science of sīrah (biography of the Prophet) is based on a sound foundation. The involvement of Hadith scholars in sīrah and maġhāzī reports shows that sīrah was not merely based on oral traditions or folk narratives, but rather began to be compiled in writing through ṣaḥīfahs in accordance with Hadith methodology starting from the time of the companions. In this context, another key objective of the study is to demonstrate that the generation of the tābiʿūn—the students of the companions—and subsequent generations constructed the biography of the Prophet Muhammad with scholarly rigor, based on authentic reports. The scope of the thesis is limited to the first Hijri century, during which the foundations of Islamic sciences were laid and the science of sīrah began to take shape in connection with Hadith. In this study, a qualitative research method, specifically the document analysis technique, was employed.