Doğu Marmara’da Yaş Meyve-Sebze Depolarının Yenilikçilik ve Teknolojik Düzeylerinin Belirlenmesi

Türkiye sahip oldugu ekolojik avantajlar sayesinde dünyada önemli meyve-sebze üreticileri arasında yer almaktadır. Ancak ülkemizde yas meyve-sebzelerde ciddi düzeyde meydana gelen kayıplar önemli bir sorundur ve depolamada ürün kayıp oranları ile ilgili yapılmıs güncel veriler bulunmamaktadır. Soguk hava depoculugu gıda arz zincirinin önemli bir aktörüdür. Bu alt sektörün teknik ve ekonomik kapasitesi ile ilgili kapsamlı arastırmalar bulunmamaktadır. Sektörün gelisen teknoloji karsısında nasıl davrandıgı ya da davranabilecegi de (yeniliklerin benimsenmesi baglamında) bilinmemektedir. Bunların yanında teknoloji kullanımını artırmak amacıyla verilen %50 hibe desteginin alt sektörde nasıl sonuçlandıgı da bilinmemektedir. Yapılan bu çalısma ile Dogu Marmara Bölgesi?nde bulunan yas meyve- sebze soguk hava depolarında %50 hibe desteginin kullanıldıgı alanlar, ortaya çıkardıgı olumlu sonuçlar ile ihtiyaç duyulan diger destekleme mekanizmalarının sorgulanması, depolardaki kayıplara iliskin güncel verilerin elde edilmesi, depoların mevcut durumlarının tespit edilmesi ve sorunların ortaya konularak çözüm önerilerinin aranması amaçlanmıstır. Bu amaçlar dogrultusunda proje kapsamındaki 7 Il (Yalova, Bursa, Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Eskisehir), 78 soguk hava deposunda yüz yüze anket yöntemiyle meydana gelen ürün kayıpları tespit edilerek veriler güncel hale getirilmistir. Projenin bölgesel olması olmasıyla birlikte alt sektörün teknik ve ekonomik kapasitelerine iliskin verilerin elde edilmesi bu konudaki eksikligini bir ölçüde tamamlamıstır. Kırsal kalkınmayı destekleme kapsamında verilen %50 hibe desteginin hangi amaç ile kullanıldıgı, ne sekilde yarar sagladıgı da ortaya konulmustur. Yas meyve-sebze soguk hava depoculuguna yönelik sorunlar, çözüm önerileri ve ihtiyaç duyulan diger destekler yapılan anket çalısmalarında belirlenmistir. Proje kapsamında düzenlenen çalıstay sonucunda proje çıktılarının bir bölümü ilgili paydaslarla paylasılmıs olup, depoculuga ait sorunlar ve çözüm önerileri tekrar gündeme alınarak net bir sekilde ortaya konulmustur. Çalıstaydan elde edilen veriler ile swot analizi yapılarak sektörün güçlü ve zayıf yönleri belirlenmistir. Arastırmanın ana materyalini olusturan anket verilerinin degerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, parametrik olmayan istatistik testler kullanılmıstır. Ayrıca her bir depo için yenilikçilik indeksi hesaplanarak depolar ??düsük yenilikçiler?? ve ??yüksek yenilikçiler?? olmak üzere iki gruba ayrılmıstır. Yeniliklerin benimsenmesinde etkili faktörlerin belirlenmesinde lojistik regresyon modelinden yararlanılmıstır. Kayıplara neden olan faktörlerin öncelik sıralaması friedman testine göre yapılmıstır. Kayıp nedenleri depo içi ve depo dısı kaynaklar olarak ayrıca iki gruba ayrılarak wilcoxon signed raks testi yapılmıs ve bloklar arasındaki fark istatistiki açıdan anlamlı bulunmustur. Saha çalısmasında ankete dayalı veri toplanmasının yanında hasat sonrası fizyolojisi uzmanı tarafından isletmelerde gözlemler yapılarak isletmecilere uygun muhafaza teknikleri ile ilgili bilgiler aktarılmıstır.