Çanakkale ili meralarında Çirişotu (Asphodelus spp.) üzerinde yaşayan böcek türlerinin tespiti ve önemli türün biyolojik mücadelede kullanım olanaklarının araştırılması

Bu çalışma, Çanakkale ili meralarında istilacı konumunda olan Çirişotu (Asphodelus aestivus Brot.)'a karşı herbivor monofag tür olan Capsodes infuscatus Brulle Hemiptera: Miridae)'un biyolojik mücadelede kullanım olanağının belirlenmesi amacıyla 2016-2018 yıllarında yürütülmüştür. A. aestivus üzerinde C. infuscatus'un varlığı Çanakkale ili Merkez, Ezine, Ayvacık, Bayramiç ve Biga ilçesi meralarında tespit edilmiştir. C. infuscatus'un popülasyon yoğunluğu diğer yerlere göre Biga ve Ayvacık ilçelerindeki daha yüksek bulunmuştur. C. infuscatus'un popülasyon gelişmesini belirlemek amacıyla Biga ilçesi Gerlengeç köyü merasında Şubat-Haziran aylarında haftada iki kez periyodik olarak iki farklı yerde 40 bitkide sayımları yapılmıştır. Elde edilen bulgulardan C. infuscatus'un yaz aylarını kurumuş bitki saplarında (9-10 ay) yumurta döneminde geçirdiği, ilk nimflerin Şubat ayı sonunda görüldüğü ve Mayıs ayı sonunda ergin popülasyonun sona erdiği belirlenmiştir. C. infuscatus'un nimf ve erginlerinin Mart-Mayıs aylarında A. aestivus üzerinde beslendiği ve Haziran ayında bitkinin kurumasıyla popülasyonun sonlandığı gözlenmiştir. Yılda bir döl veren C. infuscatus'un biyolojisi A. aestivus ile uyumlu olduğu; 2016 yılında popülasyonun %64'ü çiçeklerde %24'ü yapraklarda emgi yaparken 2017 yılında yapraklardaki oran %58-68 çiçeklerde ise %25 olarak belirlenmiştir. Diğer taraftan doğal koşullarda nimf çıkışlarından yaklaşık 30 gün sonra Çirişotu yapraklarında lezyon ve kurumaların başladığı gözlenmiştir. Kafes altında yapılan etkinlik çalışmalarında 5, 10, 15, 20 ve 25 bireyin salındığı kafeslerdeki en etkili sonuç 15 ve 20 bireyin salındığı kafeslerde elde edilmiştir. Sonuç olarak A. aestivus'un Çanakkale ili meralarında mevcut olduğu ve özellikle Biga ve Ayvacık ilçesinde ise C. infuscatus'un yüksek popülasyon yoğunluğuna ulaştığı ve bu bitkinin meralarda baskı altına alınmasına katkı vereceği kanısına varılmıştır. Anahtar sözcükler: Çanakkale, Mera, Aspholdelus aestivus, Capsodes infuscatus Popülasyon gelişmesi, Biyolojik etkinlik

This study was conducted in 2016-2018 to determine of the possibilities of using an herbivore monophagous insect Capsodes infuscatus Brulle (Hemiptera: Miridae) as a biological control method against Asphodel (Asphodelus aestivus Brot.) which is invasive weed in meadows of Çanakkale province. The presence of C. infuscatus on A. aestivus was determined in Çanakkale (Centre), Ezine, Ayvacık, Bayramiç and Biga meadows. The population density of C. infuscatus was observed to be higher in Ayvacık and Biga than that of other meadows. In order to determine the population growth of C. infuscatus, countings were conducted of two times per week from two different places on 40 plants. It was determined that C. infuscatus spend the all summer period in dried asphodel stalks in the egg stage (even 9-10 month), first stage nymphs were seen at the end of February and adult population lasted until the end of May. Moreover, it has observed that, the nymphs and adults of C. infuscatus were feeding together on A. aestivus from March to May and the whole population has ended with the drying of asphodel plants in June. The biology of C. infuscatus, which gives one generation per year, was in harmony with A. aestivus; in 2016, 64% of the population fed on flowers and 24% on leaves, while in 2017, the percentage of damaged leaves was determined as 58-68% and 25% in flowers. On the other hand, lesions and desiccations started to appear on asphodel leaves approximately 30 days after emergence of nymphs on natural conditions. In the efficacy studies conducted under cages with 5, 10, 15, 20 and 25 individuals, most effective results were obtained in cages with 15 and 20 individuals. As a result, we are of the opinion that, A. aestivus is present in meadows of Çanakkale, C. infuscatus reached high population density in particularly in Biga and Ayvacık meadows, which will contribute to the suppression of this plant in these natural areas. Keywords: : Çanakkale, Meadows, Bio-efficacy, Aspholdelus aestivus, Capsodes infuscatus, Population growth