Rüştiyeli Çocuklar İçin Bir Ders Kitabı: Meşrutiyette Terbiye-i Etfal

Çocuk eğitimi, üzerine dikkatle düşünülmesi gereken önemli konulardan biridir. Bir çocuğun bedensel ve psikolojik olarak sağlıklı olması demek, toplumun da sağlam temeller üzerine kurulması demektir. Bu nedenle, aileden sonra okullarda verilen eğitim geleceği planlamak için önemli bir eşiktir. Eğitim sürecinde kullanılan kitaplar ve uygulanan müfredat ise nasıl bir çocuk ve toplum yaratılacağının anahtarıdır. Bu makaleye konu olan Meşrutiyette Terbiye-i Etfal kitabı da bu çerçevede değerlendirilmelidir. 1327 [1911] yılında Şahabettin Süleyman ve Mehmet Fuat Köprülü tarafından yazılan kitap, rüştiyelerin birinci sınıfında okutulmak maksadıyla hazırlanmıştır. Söz konusu tarih, İttihat ve Terakki Fırkası’nın yönetimdeki ağırlığının artmaya başladığı ve milliyetçi duyguların da uyanış evresinde olduğu bir tarihtir. 1912’deki Balkan Savaşları’ndan sonra bu uyanış hızlanacak ve millileşme politikaları görünür olacaktır. 1911 yılındaki bu kitap, henüz bu aşamada olmasa da “makbul” bir vatandaş yaratmak üzerine temellenir. Üstelik kitap; İkinci Meşrutiyet’in ilk dönemlerini anlamak, Balkan Savaşları’nın yarattığı değişimi fark etmek ve Cumhuriyet dönemine devredecek politikaları keşfetmek için incelenmeye muhtaçtır. Bu makalede de daha önce hakkında herhangi bir çalışma yapılmamış, Latin harflerine aktarılmamış Meşrutiyette Terbiye-i Etfal adlı ders kitabı incelenecek ve bu sayede kitabın vermeye/aktarmaya çalıştığı bilgiler ve kullandığı hikâyeler, şiirler üzerinden nasıl bir öğrenci/vatandaş yetiştirilmeye çalışıldığı analiz edilecektir.