Müzik Öğretmenlerinin Özel Eğitim Kavramına ve Özel Gereksinimli Çocuklara İlişkin Metaforik Algıları

Müzik, özel gereksinimli bireylerin gelişiminde önemli bir olgudur. Özel gereksinimli bireyler müziği\rdinlemenin yanında, eğitim boyutu kazanımlarıyla da keyifli bir gelişim süreci yaşamaktadır. Özel\rgereksinimli çocukları okullarda müziksel açıdan eğiten, geliştiren ve yönlendiren kişi müzik\röğretmenleridir. Dolayısıyla müzik öğretmenlerinin özel eğitime ve özel gereksinimli çocuklara olan\ryaklaşımları ve algılarının nasıl olduğunun belirlenmesinin, özel eğitime yönelik çalışmaların geliştirilmesi\raçısından önemli olduğu düşünülmektedir. Özellikle ifade edilmesi zor ve hassas konular ile soyut\rkavramlara yönelik algı ve düşüncelerin belirlenmesinde metaforik çalışmaların oldukça farklı bir perspektif\rsağladığı görülmektedir. Bu nedenle çalışmada, müzik öğretmenlerinin özel eğitim kavramına ve özel\rgereksinimli çocuklara ilişkin algılarının metaforlar aracılığıyla belirlenmesi ve analiz edilmesi\ramaçlanmıştır. Araştırma müzik öğretmenlerinin özel eğitim ve özel gereksinimli çocuk olgularına ilişkin\ryaklaşımlarının belirlenmesi amacıyla nitel araştırma desenlerinden olgu bilim (fenomenoloji) deseni\rkullanılarak yürütülmüştür. Çalışma grubu 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Türkiye’de çeşitli kademelerde\rgörev yapan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 50 müzik öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırma verileri\rÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu’nun\r11.03.2021 tarih ve 05/45 sayılı iznine istinaden toplanmıştır. Veriler; “Özel eğitim… gibidir/-e benzer,\rçünkü,…” ve “Özel gereksinimli çocuklar… gibidir/-e benzer, çünkü,…” ifadelerinin yer aldığı bir online\rform aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde içerik analizi yönteminden yararlanılmıştır. Çalışmada\rgeçerlik ve güvenirliği sağlamak için kontrol kodlaması yapılmıştır. Karşılaştırma formülü sonucunda\rçalışmanın iç tutarlık katsayısı 0,92 olarak bulunmuştur. Çalışmada verilerin analizi için MAXQDA-2020\rprogramı kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda müzik öğretmenlerinin özel eğitim kavramına ve özel\rgereksinimli çocuklara ilişkin pozitif algıya sahip oldukları, özel gereksinimli bireylerle çalışmanın bu\rsonucu etkileyen bir faktör olduğu görülmüştür. Ayrıca müzik öğretmenlerinin “Özel Eğitim” kavramına\ryönelik ürettikleri metaforların “Zorunluluğun İfadesi Olarak”, “Duygunun İfadesi Olarak”, “Zorlu Ama\rOlumlu Bir Sürecin İfadesi Olarak Özel Eğitim”, “Değişimin ve Gelişimin İfadesi Olarak Özel Eğitim”,\r“Farklılığın İfadesi Olarak”, “Sabrın ve Özenin İfadesi Olarak” olmak üzere toplam 6 kategoride toplandığı,\rmetaforların en yoğun oranda “Sabrın ve Özenin İfadesi Olarak” teması altında yer aldığı; “Özel Gereksinimi\rOlan Çocuklar” kavramına yönelik metaforların ise “Eğitimsel Faktörler”, “Bireysel Faktörler” ve “Sosyal\rFaktörler” olmak üzere toplam 3 tema altında toplandığı, metaforların en yoğun oranda “Eğitimsel Faktörler”\rteması altında nitelendirildiği görülmektedir.