Balıkesir ili altıeylül ilçesinde salçalık domates tarlasında tuta absoluta (meyrick) (lepidoptera: gelechiidae)'nın popülasyon gelişmesinin belirlenmesi

Bu çalışma, Balıkesir İli'nin Altıeylül İlçesi Ovaköy Mahallesi'nde Haziran-Eylül 2023 döneminde üreticiye ait 10 dekarlık domates tarlasında yürütülmüştür. Tuta absoluta'nın ergin, popülasyon gelişmesi 10 adet delta feromon tuzağı kullanılarak incelenmiştir. Tuzaklar, 11 Haziran 2023 tarihinde deneme parseline yerleştirilmiş ve parseldeki konumları sabit olacak şekilde tuzaklar numaralandırılmıştır. Tuzakların yapışkan levhalarına aktif maddesi 0.5 mg (%95 E-Z-Z,3-8-11 Tetradecatrienyl acetate + %5 E-Z,3-8 Tetradecadienyl acetate olan ruhsatlı feromon kapsülleri yerleştirilmiştir. Tuzaklara yakalanan T. absoluta erginleri 5'er gün ara ile sayılmış ve bir sonraki sayım için tuzaklar temiz bırakılmıştır. Tuzakların etrafındaki 3 metrelik bitki sıralarında 4'er yaprak olmak üzere toplam 40 yaprakta T. absoluta'nın yumurta, larva ve pupa sayımları yapılmıştır. Sayımlar domates hasadıyla 04.09.2023 tarihinde sonlandırılmıştır. Örnekleme süresince tüm tuzaklara aralıksız olarak erginler yakalanmış ve 4 ergin uçuşu gerçekleşmiştir. Ergin popülasyon yoğunluğu ağustos ayında artış göstermiş ve toplamda 3106 ergin kaydedilmiştir. Deneme parselinde tuzaklara yakalanan ergin sayıları arasındaki fark istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (P=0.417). Güneyinde mısır tarlası bulunan 1 ve 2 nolu tuzaklara, etrafında domates tarlası bulunan kuzey ve batı yönündeki tuzaklara göre daha az ergin yakalanmıştır. Örnekleme süresince deneme parselinde toplam 18 yumurta, 12 larva ve 8 pupa kaydedilmiştir. Ergin öncesi dönemlerin sayısı tuzaklara yakalanan ergin sayısına göre düşük kalmıştır.

This study was conducted in a 10-decare paste tomato field owned by a producer in Ovaköy village, Altıeylül District, Balıkesir Province, during the June-September 2023 period. The adult population dynamics of Tuta absoluta were examined using 10 delta pheromone traps. The traps were placed in the experimental plot on June 11, 2023, and were numbered to maintain fixed positions within the plot. Licensed pheromone capsules with an active ingredient of 0.5 mg (95% E-Z-Z, 3-8-11 Tetradecatrienyl acetate + 5% E-Z, 3-8 Tetradecadienyl acetate) were installed on the sticky plates of the traps. The adults of T. absoluta caught in the traps were counted every five days, and the traps were cleaned for the next count. Additionally, egg, larva, and pupa counts of T. absoluta were performed on a total of 40 leaves, with 4 leaves sampled from plant rows within 3 meters around each trap. These counts were completed by the end of the tomato harvest on September 4, 2023. Adults were continuously caught in all traps throughout the sampling period, with 4 adult flight peaks observed. Adult population density increased in August, with a total of 3,106 adults recorded. The differences in the number of adults caught in the traps within the experimental plot were found to be statistically significant (P=0.417). Fewer adults were caught in traps 1 and 2, located to the south near a cornfield, compared to the traps positioned in the north and west, surrounded by tomato fields. During the sampling period, a total of 18 eggs, 12 larvae, and 8 pupae were recorded in the experimental plot. The number of pre-adult stages was lower compared to the number of adults caught in the traps.