Stres yönetimi ve karar verme dinamiklerinin futbol ve basketbol hakemleri üzerinde etkisinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, stres yönetimi ve karar verme dinamiklerinin futbol ve basketbol hakemleri üzerindeki etkilerini incelemektir. Çalışma grubunu Çanakkale ilinde görev yapan 50 futbol ve 50 basketbol hakemi (47 kadın, 53 erkek) oluşturmuştur. Veriler "Karar Verme Stilleri Ölçeği", "Algılanan Stres Ölçeği" ve "Stresli Durumlarla Başa Çıkma Envanteri Kısa Formu" ile toplanmıştır. Analizlerde Pearson korelasyon, Independent Samples t-testi, One-Way ANOVA ve regresyon analizi kullanılmıştır. Sonuçlara göre, algılanan stres ve stresle başa çıkma alt boyutlarının çoğunda cinsiyete bağlı farklılık bulunmazken, karar verme alt boyutlarından rasyonel, sezgisel, bağımlı ve kaçınmacı stiller cinsiyete göre farklılık göstermiştir. Duygu odaklı başa çıkma yaştan, pozitif yeniden yorumlama ise çalışılan sektörden etkilenmiştir. Stres rahatsızlık algısı ve problem odaklı başa çıkma toplam çalışma yılına; yetersiz öz yeterlik algısı ise gelir düzeyine göre farklılık göstermiştir. Problem odaklı başa çıkma ile rasyonel karar verme arasında pozitif, kaçınma ile rasyonel karar verme arasında negatif, pozitif yeniden yorumlama ile sezgisel karar verme arasında pozitif yönlü ilişkiler saptanmıştır. Bulgulara dayanarak, hakemlerin stresle başa çıkma ve karar verme becerilerini geliştirecek eğitim ve uygulamaların, demografik farklılıklar dikkate alınarak hakemlik eğitim programlarına entegre edilmesi önerilmektedir.

The aim of this study is to examine the effects of stress management and decision making dynamics on football and basketball referees. The study group consisted of 50 football referees and 50 basketball referees (47 female, 53 male) working in the province of Çanakkale. Data were collected using the "Decision-Making Styles Scale," "Perceived Stress Scale," and "Brief Cope Inventory," and analyzed using Pearson correlation, Independent Samples t-test, One-Way ANOVA, and regression analysis. According to the results, while no gender-based differences were found in most sub dimensions of perceived stress and coping with stress, the decision-making sub-dimensions of rational, intuitive, dependent, and avoidant styles differed significantly by gender. Emotional-focused coping was influenced by age, while positive reinterpretation differed by sector of employment. Perceived control and problem-focused coping differed by total years of experience, and perceived inadequacy differed by income level. Positive correlations were found between problem-focused coping and rational decision-making, negative correlations between avoidance and rational decision-making, and positive correlations between positive reinterpretation and intuitive decision-making. Based on the findings, it is recommended that training and practice programs aimed at improving referees' stress-coping and decision- vi making skills be integrated into referee training programs, with content tailored to different demographic characteristics.